حسين شهيدى مازندرانى

90

سرگذشت تهران ( فارسى )

در دههء آخر ماه رمضان سال 1252 ( ه ق ) « 1 » اعلام‌نامه‌اى جهت استحضار ساكنين ممالك محروسهء ايران از چاپ روزنامه صادر نمود كه : « به حسب حكم شاهنشاهى كاغذ اخبارى مشتمل بر اخبار شرقيه و غربيه در دار الطباعه ، ثبت و به اطراف و اكناف فرستاده خواهد شد « 2 » . به اين ترتيب كه : هرآنچه طرفه بوده و تازگى داشته و استماع آنها مورث آگاهى و دانش و عبرت اهالى اين مملكت خواهد بود . ماهى يك مرتبه در دار الطباعه ثبت و به همهء ممالك انتشار خواهد نمود « 3 » . » چهار ماه طول كشيد تا اين فكر به مرحلهء اجرا رسيد و اولين روزنامهء ايران انتشار يافت . اين روزنامه نام بخصوصى نداشت و روى دو ورق بزرگ كه يك روى آن سفيد بود چاپ مىشد . علاوه بر قيد تاريخ ماه و سال ، عبارت : در دار الخلافهء طهران انطباع يافته را نيز در روزنامه چاپ مىكردند . و در پايين صفحهء اول روزنامه نيز علامت رسمى ايران ديده مىشد . اين روزنامه بعدها ، پس از تغييراتى به روزنامهء رسمى تهران ، وقايع اتفاقيه ، تبديل شد . « 4 » مدارس قديمى تهران تا پايان دورهء محمد شاه قاجار مدارس زيادى تا پايان عهد محمد شاه قاجار در تهران ساخته شده كه همه از ميان رفته‌اند و نام آنها تنها در كتابها برجاى مانده است . البته برخى از اين مدارس نيز به دوران پيش از قاجار و پايتختى تهران مربوط مىشوند . نخست ، مدارسى كه پيش از دورهء قاجار ساخته شدند : 1 - مدرسهء امامزاده زيد اين مدرسه از متعلقات امامزاده زيد بوده و دركنار همان امامزاده نيز قرار داشته است . 2 - مدرسهء چال اين مدرسه در پشت بازار كفش‌دوزها قرار داشته است ، اما امروزه از اين مدرسه اثرى بر جاى نيست . 3 - مدرسهء حكيم‌باشى در ارك اين مدرسه را مدرسهء مهدعليا نيز مىگويند ، چون مهدعليا مادر ناصر الدين شاه در آنجا

--> ( 1 ) . مجله يادگار ، سال اول ، شمارهء 67 . ( 2 ) . همان ، ص 7 . ( 3 ) . همان ، ص 7 . ( 4 ) . تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران ، ج 1 ، ص 222 - 223 . نقل به اختصار .