اين مدت ديوار اغلب خانه‌ها خراب شد . بنّاها در همه جا مشغول تعميرات و ساختمان بودند . بعد هوا خوب شد و فقط ورقه‌اى گل برجا ماند . يكى از خصوصيات ايرانيها ، فرزى و كم خرجى است كه تا ساختمانى رو به خرابى رفت به سرعت مرمتش مىكنند . . . وضع طبيعى تهران را مشكل مىتوان تشخيص داد . تهران در دشت پستى [ واقع در ] دامنهء شميران قرار گرفته و از بادهاى شمالى استفاده مىنمايد . . . مدت شش ماه سال را ، گرماى خيلى شديد دارد و باد جنوبى آن سوزان است ، نداشتن آب كافى [ اين شهر ] را به خطر مىاندازد و وضع داخلى شهر هم ناسازگار است . از كوچه‌ها و بازارها كه حرارت آفتاب تابستان به آنها مىتابد ، در اثر داشتن آبهاى متعفن ، بخارات نامطبوع متصاعد مىشود كه توليد تب و بيمارىهاى خطرناك مىكند . بدين لحاظ از ماه مه - ارديبهشت - [ اهل ] دربار ، اغنيا و تمام اشخاصى كه با شهر كارى ندارند ، فرار كرده در دامنهء كوهى كه مجاور تهران است مسكن مىگزينند . تمام دامنهء كوه شميران را دهاتى چند با باغات زياد فراگرفته و اهالى تهران ، مدت شش ماه در چادرهايى كه در اين سرزمين مىزنند به سر مىبرند . « 1 » نكاتى دربارهء يادداشتهاى فلاندن فلاندن در يادداشتهايش به شش دروازه اشاره مىكند . اين دو دروازه - همانگونه كه پيشتر نيز گفته شد - دروازه‌هايى بودند كه در زمان محمد شاه به چهار دروازهء قديمى شهر اضافه شدند اين دروازه‌ها در گذشته ، جزو مدخلهاى فرعى شهر بود ولى در زمان محمد شاه به دروازه‌هاى رسمى شهر تبديل شدند . نكتهء درخور توجه ديگرى كه فلاندن به آن اشاره مىكند ؛ بست نشستن زير توپ واقع در ميدان شاه است . ماجرا از اين قرار است كه توپ بزرگى در ميدان شاه يا ميدان ارك نصب شده بود كه به آن توپ مرواريد مىگفتند . دربارهء تاريخچهء توپ مرواريد روايات گوناگونى وجود دارد . براساس برخى روايات دهنهء اين توپ پيش از انتقال به باشگاه افسران با يك رشته مرواريد تزئين شده بود . توپ مرواريد در آغاز در ميدان ارك واقع بود . در سال 1281 ( ه ق ) ناصرالدين شاه يعنى سال هجدهم سلطنت خود ، داخل ارك تهران در محل ميدان توپخانهء قديم ، باغى با يك استخر آب به نام باغ گلشن ساخت و دستور داد تمام فضاى اطراف استخر را باغچه‌بندى و گلكارى و غرس اشجار كنند . ميدان توپخانهء قديم در واقع

--> ( 1 ) . سفرنامه اوژن فلاندن ، ص 110 - 111 .