حسين شهيدى مازندرانى

75

سرگذشت تهران ( فارسى )

پوش تخت طاووس روى دوازده پايه قرار گرفته و در تمام اطراف آن مرواريدهاى غلطان و آبدار به كار رفته است كه هر يك از شش الى ده قيرات وزن دارد . اين همان تخت معروفست كه به حكم امير تيمور به ساختن آن شروع نمودند و در زمان شاه جهان به اتمام رسيد و معروف است كه قيمت آن معادل يكصد و شصت ميليون و پانصد هزار ليور به پول ما تمام شده است . » حال اين تخت طاووس را مقايسه مىكنيم با تخت طاووسى كه امروز وجود دارد . اين تخت طاووس همانگونه كه تاورنيه مىگويد مثل يك سكو يا تخت خواب صحرايى است . تمام ساختمان اين تخت كه نمونه‌اى از شاهكارهاى صنعتى است از ورقه‌هاى خالصى است كه بسيار ماهرانه و ظريف ساخته شده و ميناكارى بسيار ممتازى در آن به كار رفته است و جاىجاى آن از احجار كريمهء ذى قيمت ، دانه‌نشان شده كه در ميان آنها ياقوتهاى ممتاز و زمردهاى عالى نيز پيدا مىشود . اين تخت را هفت پايهء جواهرنشان نگاه داشته و دو پله براى بالا رفتن از آن تعبيه شده است كه هر يك با ظرافت تمام به نقش سمندرى در ميان و قابى بسيار ظريف و عالى مزين شده است . اين نقوش كه خط خوشى نيز بر آن نگاشته شده در طرفين تخت جاسازى شده‌است . پشت تخت ، يك پارچه جواهر است ، وسط آن قدرى بلندتر از طرفين است . روى تيزهء آن ، ستاره‌اى دايره مانند از الماس دارد كه به وسيلهء يك دستگاه مكانيكى به حركت افتاده ، مىچرخد و شعاعهاى نور مىپراكند . دور هر يك از اين ستاره‌ها ، مرغى جواهرنشان است كه گويى به ديگرى نگاه مىكند . به اين ترتيب مىبينيم كه هيچ شباهتى بين تخت طاووس فعلى با تختى كه تاورنيه توصيف مىكند وجود ندارد و تنها نقطهء اشتراك اين دو تخت شكل ظاهرى سكو مانند آنهاست . در اين تخت طاووس هيچ اثرى از پوش و چتر نيست و مهمتر از همه هيچ طاووسى هم در اين تخت وجود ندارد كه بالهايش را كاملا گشوده باشد ! بر اساس گفته‌هاى هانوى « 1 » ، نادر شاه نه تخت ديگر نيز از هندوستان آورده است . سرجان ملكم نيز خود آورده : « نادر شاه افشار به قدرى از تخت طاووس خوشش مىآمد كه دستور داد تخت ديگرى شبيه به آن ساخته و آماده كردند . » در اين صورت مىتوان گفت كه در واقع دو تخت طاووس وجود داشته است كه پس از كشته

--> ( 1 ) . Hanway