وى الله وردى خان عزالدين‌لوى قاجار ، از ياران نزديك محمد حسن قاجار به هنگام سختىها بود و به همين جهت هم آغا محمد خان پس از رسيدن به سلطنت ، او را بركشيد . « 1 » نوروزخان غير از سقاخانه ، تكيه و حمامى هم در تهران ساخت كه به نام او معروف است . « 2 » امروز هم در امتداد خيابان پانزدهم خرداد - بوذرجمهرى سابق - نبش كوچهء معظم الدوله ، تكيه‌اى به نام نوروزخان وجود دارد . « 3 » عمارت بادگير عمارت بادگير نيز در زمان فتحعليشاه و در محل ارك ساخته شد . اين عمارت در ضلع جنوبى باغ گلستان قرار داشت . اما در زمان ناصر الدين شاه تغييرات و اصلاحاتى در آن صورت گرفت و به شكل امروزى درآمد . شاهان پيشين ، در گرماى تابستان تهران ، چنانچه در شهر مىماندند ، در حوض‌خانه‌هاى وسيع ، در زير عمارتهاى بادگير به‌سر مىبرند . چهار بادگير بلند ، مزين به كاشيهاى معرق با قبهء زرين ، هواى اين حوضخانه‌ها را خنك مىكردند . تاج‌گذارى مظفر الدين شاه نيز در يكى از همين عمارتهاى بادگير و برروى تخت طاووس برگزار شد . « 4 » قصر و باغ لاله‌زار قصر و باغ لاله‌زار نيز يكى ديگر از بناهايى است كه در زمان فتحعليشاه ساخته شد . البته امروز از اين بنا فقط نام لاله‌زار بر جاى مانده و از باغ و قصر آن نشانى نيست . باغ لاله‌زار كه بخشهايى از خيابان لاله‌زار جنوبى و سعدى جنوبى و اسلامبول را شامل مىشد ، خارج از باروى قديم تهران قرار داشت . آمده است كه فتحعليشاه و وليعهد او ، محمد ميرزا سواره از ارك براى گردش به باغ لاله‌زار مىآمدند و هروقت سفيرى يا نماينده‌اى از طرف دولتهاى خارجى وارد تهران مىشد ، در باغ لاله‌زار از وى پذيرايى مىكردند . چنان كه ژنرال گاردان ، مأمور ناپلئون ، چند روزى در همين باغ اقامت داشت و پس از آن نيز مأموران

--> ( 1 ) . مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 858 . ( 2 ) . شرح حال رجال ايران ، ج 3 ، ص 433 . ( 3 ) . نقشهء بازار ، گيتاشناسى ، نقشهء شمارهء 147 . ( 4 ) . تهران در گذشته و حال ، ص 208 و 250 - 251 ، به نقل از تاريخچهء ساختمان‌هاى ارك سلطنتى ، ص 278 - 281 .