آن جمله نشان دادن محل و نمونهء خانه‌هاى زيرزمينى تهران باستان است . آنجا كه مىگويد : با ورود به تهران « . . . از دروازه قزوين پس از دويست يا سيصد يا رد فضاى باز بزرگى نمايان مىگردد . در اطراف اين گودالها شكافهاى متعددى وجود دارد كه راه به خانه‌هاى زيرزمين مىبرد . بعضى از اين خانه‌ها اقامتگاه مردم فقير و بىخانه‌اى كه ملجأ و پناهى جز آنجا ندارند . » دروازهء قزوين در آن زمان ، در مدخل بازارچهء قوام الدوله در ميدان شاپور فعلى قرار داشته است و مىدانيم كه هر يا رد نيز 914 / 0 متر است و بدين مقياس چون از دروازهء قزوين به سمت مشرق و شمال شرقى شهر پيش مىرفتند ، به محلى در شمال غربى سيد نصر الدين در مغرب خيابان خيام مىرسيدند كه ملتقاى دو محلهء بزرگ باستانى بازار و سنگلج بوده ، و با چال حصار فعلى مطابق است . خانه‌هاى زيرزمينى در گفتهء كرپرتر نيز بىترديد ساختهء دست انسانهاست و خودبه‌خود به وجود نيامده‌است . اخبار مربوط به خانه‌هاى زيرزمينى تهران به نقل از ياقوت حموى و زكريا قزوينى و آنچه كرپرتر نيز ، بىترديد به همين خانه‌ها اشاره دارد ، ظاهرا چال حصار را از سوى مغرب ، آغاز ديه تهران قديم مىتوان به حساب آورد . چون در فاصلهء 300 ياردى بين دروازهء قزوين كه حد غربى طهران زمان فتحعلى شاه بوده تا اين محل كه گويا اين نخستين گودال بوده است . . . و اماكن ديگرى نيز كه نامشان با كلمهء چال مركب است ، همچون حمام چال ، مدرسهء چال و چال زنبورك‌خانه و غيره همه در همين محدوده قرار دارند . » « 1 » بارى فتحعلى شاه در روز پنجشنبه نوزدهم جمادى الثانى سال 1215 قمرى پس از سىونه سال پادشاهى در اصفهان درگذشت .

--> ( 1 ) . تهران در گذشته و حال ، ص 197 - 198 .