انقراض صفويه و حكومت نادرشاه پس از انقراض حكومت صفويه و در زمان حكومت نادرشاه افشار ، توجه چندانى به شهر تهران نشد . البته مىدانيم كه در زمان نادر ، تهران مدتى نيز شاهد حضور شاه تهماسب بود ، زيرا نادر پيش از تعقيب دشمن ، تهماسب را متقاعد ساخته بود كه به تهران - كه در آن زمان افغانها آن را ترك كرده بودند - برود و به امور مهم مملكتى بپردازد . « 1 » پس از تصرف اصفهان توسط نادر ، تهماسب از تهران خارج شد . « 2 » و نيز آگاهيم كه در سال 1144 ( ه ق ) نادر يك بار ولايت تهران را خيمه‌گاه خويش ساخت و همچنين در سال 1154 ( ه ق ) كه نادر هدف گلوله قرار گرفت ، پسرش رضاقلى ميرزا موظف شد كه در تهران بماند و ماليات تهران براى وى مقرر شد . و به دنبال اين توقيف بود كه نادر رضاقلى ميرزا را كور كرد . « 3 » تهران در دورهء زنديه اما در زمان كريمخان زند تهران مجددا مورد توجه قرار گرفته داراى عمارت سلطنتى و ديوان‌خانه بزرگ و حرمخانه شد . كريم خان زند در تابستان سال هزار و صد و هفتاد و سه قمرى به واسطه بدى هواى تهران به شميران رفته و حكم كرد تا در غيبت او بناى عمارت سلطنتى و ديوان‌خانه بزرگ و باغ جنب ديوان‌خانه و يك دست حرمخانه در تهران بسازند و او در اوايل زمستان كه اين عمارت تمام شد از شميران به تهران بازگشت . وى در آبادى شهر و تعمير آن جدى بود و بر آن بود كه تهران را پايتخت خود قرار دهد . « 4 » چنان كه حصار شهر را كه از حملهء افغان آسيب ديده‌بود ترميم و اصلاح كرد و در بيرون دروازه‌هاى شهر برجهاى ديده‌بانى به وجود آورد و با احداث حصار و خندق ، ارك را به يك قلعه - كاخ كامل تبديل كرد . « 5 » گفتنى است كه عمارت خاصه يا خلوت كريمخانى هنوز هم در بخش غربى باغ گلستان در

--> ( 1 ) . انقراض سلسلهء صفويه ، دكتر لارنس لاكهارت ، ترجمهء دكتر اسماعيل دولتشاهى ، ص 386 . بنگاه ترجمه و نشر كتاب 1344 . ( 2 ) . همان ص 388 . ( 3 ) . جهانگشاى نادرى ، ص 185 و 367 ، درّه نادره ، ص 591 - 593 . نقل از كتاب طهران در گذشته و حال ، ص 180 . ( 4 ) . مرآة البلدان . ج 1 ، ص 844 . ( 5 ) . تهران درون حصار از صفويه تا آغاز پهلوى ، محمد رضا مقتدر ، از كتاب تهران پايتخت دويست ساله ، ص 37 .