خطايى ، على اكبر
4
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
مطلع سعدين و مجمع بحرين تاريخى است حاوى اخبار از سال 704 تا 875 كه مرحوم محمد شفيع لاهورى اجزاء مربوط به سالهاى 772 تا 875 را در دو مجلد در لاهور ( 68 - 1360 ق ) طبع كرد و دو بار هم به طبع رسيد . قسمت مربوط به سالهاى 704 تا 771 را آقاى دكتر عبد الحسين نوايى در تهران به زيور طبع آراسته ( تهران ، 1353 ) . مطلب مربوط به سفر غياث الدين با عنوان « ذكر آمدن ايلچيان كه به مملكت خطاى رفته بودند و شرح غرائب و عجائب آن ديار » ، در اخبار سال 825 كتاب مذكور مندرج است . محمد شفيع در تصحيح آن تفاوتها را با آنچه در زبدة التواريخ هست در حاشيه آورده و هم اشاراتى به نكات مندرج در چاپ كاترمر كرده است . مقصود از چاپ كاترمر همين بخش از سفرنامه است كه توسط او نخستين بار از مطلع سعدين استخراج و همراه ترجمهء فرانسوى در نشريهء مشهور Notices et extraits des manucrits de la Bibliothe ? que du Roi . به چاپ رسيد . جلد چهاردهم ( پاريس 1843 ) صفحات 308 - 341 ( متن فارسى ) و 387 - 426 ( ترجمهء فرانسوى ) . براى ديگر اطلاعات كتابشناسى به دنبالهء اين مبحث مراجعه شود . 3 - عجائب اللطائف پيوست ديگر ، عبارت است از تجديد چاپ عكسى عجائب اللطائف كه ترجمهء تركى عثمانى همين سفرنامهء غياث الدين است و آن را شيخ الاسلام اسبق كوچك چلبىزاده اسماعيل عاصم افندى در سال 1140 به آن زبان ترجمه كرده و على اميرى در سال 1331 قمرى به عنوان « نوادر اسلاف كلياتى : عدد 6 » به چاپ رسانيده است . چون اين نسخه ناياب و دور از دسترس همگانى دانشمندان تركىدان است مناسب دانست به چاپ رساند . روان دوست شادروانم صادق عدنان ارزى متخصص مسلم كتابشناسى تركيه شادباد كه نسخهاى از كتاب را به من مرحمت كرد . ضمنا گفته شود ترجمهء ديگر تركى از سفرنامهء غياث الدين در سال 900 توسط حاجى بن محمد اردستانى براى حاكم ترك اردستان ترجمه شده . نسخهء شمارهء 482