خطايى ، على اكبر

514

خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )

داروهاى گياهى پزشكى گياهى در چين بمانند ديگر ممالك آسيايى سابقه‌اى دراز دارد و هنوز هم اهميتش برجا و رواجش مسلم است . ضمن گردش در گوشه‌اى از شهر به مغازهء دارويى بزرگى وارد شديم . در قسمتى از آن‌كه مخصوص داروهاى قديمى بود چند نفر كار مىكردند . به كمك آقاى زينگ سئوال كرديم كه چند نوع گياه و مواد طبيعى هست كه در داروسازى قديم به كار مىبرند . گفتند بين هفتصد تا هشتصد نوع . اكنون كه اين يادداشتها درج مىشود بايد بنويسم اروپائيان از قديم الايام به طب و داروسازى چينى به چشم اعتنا مىنگريستند . از جمله كمپفر سياح و عالم آلمانى كه در عصر صفوى به ايران و چين سفر كرد و سفرنامهء معتبرى دارد قسمتى را به معرفى گياهان چينى اختصاص داده است . ( دوستمان كاووس جهاندارى قسمت ايران از آن سفرنامه را به فارسى ترجمه كرده ) . آقاى حكيم محمد سعيد پاكستانى مؤسس مؤسسهء همدرد ( در شهر كراچى ) كه كتابى به نام Medicine in China ( كراچى ، 1981 ) دارد و قسمتى از آن را به داروهاى چينى مختص ساخته است تعداد گياهان داروئى چين را بين پانصد ششصد ذكر كرده است ( ص 297 ) . نكته‌هاى ديگر سوخت عمدهء كمون زغال سنگ است . در پختن غذا از زغال چوب و مچالهء پوست شلتوك برنج استفاده مىكنند . در كارگاههاى حصيربافى كمون پنج شش نوع اشياء حصيرى مىبافند و نيز دستكشهاى نخى سفيد . در خانه‌هاى اين كمون ، داراى كلون و رزه است ، بمانند درهاى قديم ايران . محصولى كه از كشت در زمين مجاز ملكى عايد كشاورزان مىشود ، متعلق به خودشان است و مىتوانند آن را آزادانه بفروشند . خانهء مسكونى و اموال در