خطايى ، على اكبر
512
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
به خرج كمون تهيه شده . كمون رئيس ادارى دارد و در حقيقت كلانتر آبادى است . بايد دانست كه راه و پل و كليهء عمارات و تأسيسات عمومى به خرج كمون ساخته شده است . اين كمون مركب است از نود و دو ده است و هزار و هفتصد و چهل خانوار در مجموع اين دهها سكنى دارند . جمعيت آنجا را هفتاد هزار گفتند . سطح كشت اين كمون 4566 هكتارست ( براى سبزيجات و برنج و ميوه ) . مقدارى هم دامپرورى دارند ( گاو و خوك و مرغ و اردك ) . بعضى كارگاههاى كوچك كه براى وسايل كشاورزى لازم است در خود كمون هست ، بطورى كه احتياجى به رفتن به شهر نيست . كمون داراى بيست و يك مدرسهء متوسطه و ابتدائى و يك كلينيك مجهزست . درآمد سرانهء سالانه هر فرد كاركن چهارصد يوان است . هرچه خواستم حساب كنم كه يوان چند مىشود ، نتوانستم به مطلب برسم . آنها از محاسبهء پول خود با پول خارجى اطلاعى نداشتند . علاقهمندان به اقتصاد و كشاورزى خود مىتوانند محاسبه كنند . كار دانشپژوه و من نبود . پرسيدم مقصودتان از فرد كار كن چيست ؟ گفتند آن مرد يا زنى است كه براى كمون كار كند و درآمدش به صندوق كمون ريخته شود . مردم درآمدهايى اضافى هم از راه حصيربافى و بعضى صنايع دستى و كمى كشاورزى خصوصى دارند . حسابش از حساب كمون خارج است . خانوار مركب است از مرد و زن و فرزندانى كه كمتر از هجده سال داشته باشند يا فرزندانى كه ازدواج نكرده باشند . اين فرزندان كه هجده را گذرانيدهاند و ازدواج نكردهاند مجبورند مقدارى از درآمد خود را براى خرج خانه به پدر و مادر بپردازند . گفتند مصارف درآمد سالانهء هر خانوار براى غذا ( پانزده يوان براى هر فرد در ماه ) ، لباس ، اتفاقات ، امور تفننى ، تعليمات ، ذخيره مىشود . خانه معمولا از خودشان است كه يا پدر و مادر صاحب شدهاند و ساختهاند و يا فرد كاركن از پسانداز شخصى مىسازد .