خطايى ، على اكبر
501
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
گفت در موزهء شهرى « يانجو » مهرى هست به شكل لاكپشت از آن دو هزار سال پيش ، سجع مهر بر زير شكم لاكپشت نقر شده است . در ضرب مهر بر روى پردهء نقاشى يا قطعهء خط حتما بايد تناسب دقيق ميان « مهر رقم » و « مهر آرايشى » رعايت شود . معمولا آن دو در دو گوشه و اغلب روبروى هم واقع مىشود . در گوشهء سمت راست در بالا و گوشهء سمت چپ پائين يا بالعكس . تجاوز زياد از اين قاعده و سنت مرسوم نيست . چه بسا كه مهر كنى ، خطاطى ، طراحى ، نقاشى ، شاعرى در يك شخص جمع باشد . مانند معاون كنونى همين دانشكده كه اين همه اطلاعات را از زبان او شنيديم . مىدانيم كه در ايران هم هنرمندانى بودهاند كه اين هنرها را در خود جمع داشتهاند . گفتند مهر زدن بر روى ورق نقاشى پانصد سال است كه مرسوم شده و نيز گفتند كه على الظاهر اين رسم را از مغولها آموختهاند . مىدانيم كه در كتابهاى ما هم از « تمغا » زياد اسم رفته است . اصول و قواعد زيباشناسى چينى مدون است و شنيديم كه گفتند كتابهاى يكهزار و چهار صد ساله درين موضوع از پيشينيان خود به يادگار دارند . ديدار از يانجو - معبد دامينگ يانجو از نانكن چندان دور نيست . سفرمان به يانجو كشيد تا از معبد بودائى دامينگ ديدار كنيم و نيز از مسجد آنجا كه شهرتى دارد . اهميت معبد دامينگ به واسطهء آنست كه يكى از تارك دنيائيان چين به نام چىانجى Chi - En - Jen در آن عبادت مىكرده است و اوست كه در سال 743 مذهب بودائى را به ژاپون برد . پس از مرگش مجسمهاى ازو مىسازند كه از نفائس و ذخائر ژاپون است ، و امسال ژاپونيها بمناسبت قدرشناختن حق صحبت دوستى پيوند يافته ( ميان خود و چينيها فرصتى يافتند كه شبيه آن را از چوب « لامو » بتراشند و در معبد بگذارند . در يك هفته كه مجسمهء اصلى در معبد بود يكصد و پنجاه هزار نفر از آن ديدن كردهاند