- Hsuan Tsang - Huan Chwang اين زائر فريفتهء تعليمات بودائى ميان سالهاى 629 - 645 سفر كرد . از سيان به سوى هندوستان به راه افتاد و از راه تين‌شان 3333 - 3333 و كوههاى سركش هندوكش به سوى پيشاور رفت و در سال 633 خود را به شهر قنوج در كنار رود گنگ رسانيد . در آنجا معابد مهم بودائى را زيارت كرد و توانست زبان سانسكريت بياموزد و با فلسفهء بودائى بطور عمقى و تحصيلى آشنا شود . در بازگشت به وطن خود راه پامير و كاشغر را انتخاب كرد . ره‌آورد سفرش ششصد و پنجاه و هفت متن از كتب بودائى و يكصد و پنجاه قطعه از آثار عتيقه بودائى بود . هيون‌تسانگ گزارشى ازين سفر نوشت . مطالبى در آن هست كه وضع تمدنى و معارف ايرانى عصر ساسانى را براى ما ، روشن مىكند از موقعى از سرزمينهاى پيشاور و خاك افغانستان و كاشغر گذشته است . بعضى هم معتقدند كه گزارش سفر او را دو نفر از مريدانش تحرير كرده‌اند . كتاب هيون تسانگ به فرانسه ترجمه و در سال 1858 چاپ شده است . از ايرانيانى كه ازين متن مهم در تحقيقات خود استفاده كردند شادروان ابراهيم پورداود را بايد نام برد . * * * چند بار كه درآمد و رفتها از جهات مختلف شهر عبور مىكرديم ديوارهاى بلند و ضخيم شهر و خندقهاى اساسى و رودخانه‌وار شهر نظرم را جلب كرد . ناچار به ياد خندقها و ديوارهاى شهرهاى قديم خودمان افتادم . ولى هيچ نسبتى به هم ندارد . هيچگاه خندقها و ديوارهاى شهرهاى ايران نمىتواند با خندقها و ديوارهاى چين پهلو بزند . مقبرهء كين شى خوان باز تلفظ اسم اين پادشاه اسباب گرفتارى است . به صورتى كه از دهان آقاى زينگ شنيدم چين شى خوان است . در كتابچهء كوچك راهنماى مقبره Qin Shi