خطايى ، على اكبر

470

خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )

اين چينيها از عصر سلاطين مينگ است و على الظاهر از همان چينيهاست كه چينى سازان براى ايرانيها ميساخته‌اند . يعنى از همان سنخ و نوعى است كه مقدارى از آنها را براى سلاطين صفويه آورده‌اند و مخصوصا مقدار زيادى براى چينى خانهء اردبيل ساخته بوده‌اند و قسمتهايى از آنها كه از تصاريف روزگار بر كنار مانده به موزهء ايران باستان منتقل شده است . ديگر از ديدنيهاى محفوظ در انجمن اسلامى پردهء خطى است كه صورت « خط نقاشى » دارد . اين قطعه صورت « يا مصطفى » است كه نقاشى چينى آن را به اسلوب « خطنقش » رايج در چين كتابت و بهتر بگوئيم تصوير كرده و عبارت و كلماتى هم به عربى و به خط زير در اطراف آن نوشته است . گفتند كه اين پرده از آن يكصد سال پيش است . مشاهدهء اين پرده مرا به ياد قطعه‌اى انداخت كه محمد احصايى از « ن و القلم » به اسلوب « خطنقش » نوشت و اكنون بر ديوار يكى از تالارهاى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران آويخته است . كتابهاى فارسى و عربى چاپ قديم چين در كتابخانهء انجمن تعدادى از كتابهاى فارسى كه در قرن گذشته در چين طبع شده است نگاهدارى مىشود و عبارت است از : كيمياى الفارسيه : تأليف حاج محمد نور الحق بن لقمان الصينى . اين كتاب در تعليم زبان فارسى و عربى به مبتديان است ( طبع سال 1895 ) . مهمات المسلمين در شش اركان ايمان ( طبع سال 1894 ) . مجمع البحرين كه باز از تأليفات حاج محمد نور الحق بن لقمان الصينى است و حاوى كتابهاى الفصل در ايمان و تفضيل الايمان است . عمدة الاسلام . دو جزوه ( طبع سال 1897 ) . رباعى حاوى توبة الاغيار و توبة العجائب و كيفية خواجه الختم و برات شعبان ( ادعيهء عربى ) ( طبع سال 1894 ) . * * * در اينجا يادداشت مىكنم كه نسخه‌اى خطى ( در سه جلد ) از اوائل قرن