خطايى ، على اكبر
442
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
عمدهء درختان باغ معبد ، سروهاى كهن است . در اطراف خيابانهاى آن درختان گردو كاشتهاند . سايهانداز لطيف درختان گردو زائران را پناهگاهى است در قبال گرماى تابستانى . گردو و فندق دو درختى است كه در چين زياده بوده است و صاحب « خطاىنامه » هم بدان اشاره كرده است . آنچه در چين از فندق درست مىكنند كه در بلاد ديگر مرسوم نيست كمپوت آن است . بدمزه هم نيست . ذكر « خطاىنامه » مرا به ياد آن كتاب انداخت كه چندسال پيش از سفر چين به تصحيح آن مشغول شده بودم و در همان روزهايى كه بر آهنگ سفر چين بودم از چاپ درآمده بود . اين كتاب شرح مسافرت على اكبر خطايى از مردم بلاد تركستان است كه در عهد شاه اسمعيل صفوى گذارش به بلاد چين مىافتد و در آنجا زندانى مىشود . ايرانشناسان و كتابخانهء ملى مترجم خوش زبان ما زينگينشن Zing Yan - Shen نام دارد . او فارسى را بىاشكال حرف مىزند . بايد گفت كه خوب حرف مىزند . اگرچه پانزده سال پيش دانشجوى دانشگاه كابل بوده است تكلمش آن چنان كه بايد افغانى نيست . حالا مدرس زبان فارسى در دانشگاه پكن است . همكارش كه همسفر و مدرس او در افغانستان بوده نيز مدرس زبان فارسى است . اويىلىسينگ Yee - Licing نام دارد . اين دو ايرانشناس چينى لغت مفصلى براى زبان فارسى به چينى تأليف كردهاند . دو هزار صفحه شده است و در دست چاپ است اميد مىورزند تا يك سال ديگر منتشر شود . « * » دانشگاه پكن براى آنكه اين لغتنامه هرچه ممكن است منقح باشد ، در دو مرحله از دو دانشمند ايرانى ( دكتر محمد جواد شريعت و دكتر غلامرضا ستوده ) خواست كه به چين بروند و با آنها درين كار همكارى كنند . كار ديگر آن دو محقق چينى اكنون ترجمهء تاريخ ادبيات ايران تأليف دكتر رضازادهء شفق است .
--> ( * ) اكنون كه اين يادداشتها تجديد چاپ مىشود ، چند سالى است كه كتاب مذكور انتشار يافته و اكنون همان گروه دانشگاهى به تأليف فرهنگ چينى به فارسى پرداخته است .