خطايى ، على اكبر
207
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
كندولر بالذات انتقام ايتدكلرينك بياننده در الباب العشرون نكارخانهء چين و جامه و لباسده ايتدكلرى كلى تكليفلرى و جميع ممالك چينده هيج بر شهر و محله و بازار بوقدر كه صورتهاى ايله منقش و معظم نكارخانهلر اولمايه و نموتالرينى نوجهله تجهيز و تكفين ايتدكلرى بياننده در مثنوى اين جهانرا چون زنى دان خوبرو * خويشتن ارايد اندر چشم شو مرد را مىپرورد اندر كنار * مكر و شيوه مىنمايد بىشمار چون بيابد خفته شو را ناكهان * زود كرداند هلاكش در زمان بر تو باد اى عزيز نامور * كر چنين مكاره باشى در حذر باب اول در بيان راههاى خطاى ملك خطانك ديار اسلامدن اوج يولى واردر جانب بردن برى كمشير و برى ختن و برى مغلستان ختن و كشمير يولى اباد اندر ادم ادم اوزرينه صويى و علفى وافردر و اما مغلستان طريقنك اونبش كونلك مسافهسى صوسز و علفسزدر اما هر منزلده ادم بويى مقدارى قازسهلر صوچيقار و بعض محلنده بر ذراع مقدارى قازلد قده صوچيقار اما مغول يعنى چغتاى يولى واسع و لطيف يولدر امير تيمور اول يولدن كشمكه قصد و عزيمت ايدوب هر منزلده بر قلعه يايمغه امر و هر قلعه ده بيك ادم تعيين ايتمشكه زراعت ايدوب غله جمع ايدهلر تا كه عسكر اول يولده طارلق كورميهلر بومابينده اجل ايرشدكده تحسر ايدوب ديرايديكه حيف هزار حيف كه خطاى وايغور و قلماق و تبت كبى كفارى قويوب ممالك اسلامه قليج چكدم ديو حسرت ايله جان و يردى مثنوى انكه عالم داد در زرنكين * اين زمان شد توتيا روى زمين انكه بر چرخ فلك خونريز بود * كشت در خاك لحد ناچيز بود و كنار جيحوندن سرحد خطايه وارنجه اوج ايلق يولدر و هر كون بر منزلدر تا دربند سكجويه وارنجه اول دربندده بر قلعهء حصين يايمشلردر كه غايتده مضبوط و متين و بو قلعه نك طشره سنده چپ چوره بر عظيم حندق كسوب بعده بر ديوار استوار چكوب باد و ايتمشلر در اندن بر نيجه ايلق يول دور ولايت خطايدن بارو چكوب هر شهر و حصارك ابداى منزلى اندن اولوب و متعدد ديدهبانلر ايچون كوه و صحراده بلند و پست نمايان اولمغيچون ميللر وضع اولنمشدر ابتداسى اندندر كه ديدهبانلر اول ميللر اوزرنده اوتوروب هر طرفدن دشمن كوزليوب كوند و زده اولورسه دخان كيجه ده اولورسه اتش ايله ميللر اوزرندن بر ايلق دشمن خبرين بركونده يتشديروب و بيلورلركه دشمن قنغى قومدندر و علامتلرى اولدركه مشرق طرفندن ايسه بر اتش يقارلر و اكر شمال طرفندن ايسه ايكى اتش يقارلر و اكر طرف جنوبدن ايسه اوج اتش يقارلر و اكر جانب مغربدن ايسه