خطايى ، على اكبر
203
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
جزايرلرينى عمان احاطه ايلمسندر بلكه تمام دنيايى عمان احاطه ايلمشدر در بيان فاصلهء ميان ايران و توران نهايت شرقى عجمده بر ديار واردر كه جيحون ديرلرانك غربيسى جانبنه ايران و ظرف شرقيسنه توران ديرلر اولكه ممالك توراندن جيحون جانبندن اولى بخارا و سمرقند در و جانب شرقيسى بدخسان و تركستاندر و طرف شرقى تركستان چين ماچين و جانب شرقى كشمير و ختن ممالك خطايدر كنار درياى مشرقه وارنجه و اول دريانك نهايتندن خبر معلوم دكلدر و اول دريادن بش ميل مسافه مقدارى خان بالغه تشور و خان بالغ پاى تخت خطايدر و خطا پادشاهلرى حكم ايلديكى و لايتلرده اصلا خرابه يوقدر و طاعون اولمز و قحط واقع اولسه علاج ايدرلر و فتراتدن انلرك مملكتنه اصلا ضرر و كزند كلميوب دور ادم عليه السلامدن بو زمانه كلنجيه قدر سلطنتلرى بقا اوزره در و سببى وضع قانونلرندن برزره و شمه تجاوز ايتمد كلريچوندر نظم خطاىنامه را اغاز كردم * در كنج معانى بازكردم سخن كويم ز خوبان خطايى * نباشد كارشان جز دلربائى همه سيمين بران و نيك و فرجام * همه بىمو مخلق نازك اندام همه چشمان نرگس روى چون گل * همه نازك ميان موئى چو سنبل همه خورشيد رويان پرى زاد * نباشد مثلشان در ادمى زاد همه شيرين لبان با ملاحت * همه طوطى مقال اندر فصاحت و بعده بو كتاب مشكين نقاب يكرمى باب اوزرينه وضع اولنمشدر باب اول خطانك يوللرى و ملكنك دور و خندقى و ديوارى و ميلهاى متصله و ديدهبان متعددهلرى بياننده در و بر ايكى ايلق يولدن دشمن خبرى بركونده دار السلطنهء خاقان بالغه و اصل اولور و عجايب بودر كه اولقدر مسافهء بعيدهدن اول كلن عدو قنقى طائفه دندر بلورلر و اكاكوره دفعنك تداركك كوردلر الباب الثانى اديان مختلفه بيانندهدر و دين محمدى صلى الله عليه و سلم عندلرنده جميع ادياندن مفخم و معظم و مكرمدر اگرچه انلردين محمدى اوزرينه اولميوب شامكونى نام شخصى پيغمبر اعتقاد ايدوب و اندن چوق حوار عادات نقل ايدوب درت بيك بيلدن زيادهدر كه انك دين و شريعتى اوزرينه حامللر در الباب الثالث شهرلر و حصارلر كه بنا ايتمشلردر و وضع ايتمسهلر كركدر انك بياننده در و ترتيب محلات و بازارلرى و باش خانهلرى و پاسبانلرى و پادشاهلرينك ديوانخانهلرى و بام خانهلرى تفصيلنده دركه اتلر ايچون بشقه و عربهلر ايچون بشقه ايتمشلردر واينده و رونده ايچون انده انواع منفعتلر حاضر و مهيا ايتمشلر در الباب الرايع اول شهرلرده اولان عماكرلى سپاهيلقده روشلرى و اتلرينه تيمارلرى و على الدوام كندو بكلرينه ملازمتده حاضر