قدامه بن جعفر الكاتب البغدادي ( مترجم : حسين قره چانلو )
63
نبذ من كتاب الخراج وصنعة الكتابة ( فارسى )
از شهر خلم تا بهار « 1 » كه منزلگاهى است در بيابان و آبى ندارد جز يك چاه كه با نردبان بدان پايين و بالا مىروند ، هفت فرسخ . از بهار تا اركبانول « 2 » كه منزلگاهى است واقع در بيابان ، پنج فرسخ . از اركبانول تا قارض عامر « 3 » ، هفت فرسخ . و اين محل ميان صخرههايى واقع شده ، و فاصلهاش تا رود بلخ ، هيجده فرسخ است . شرح راهها را آورديم و راههايى را كه تا مكّه و قسمتهايى بالاى آن به سمت يمن و غير از آنها مىرفت بيان كرديم . و به دنبال آنها از راههايى كه به نواحى مشرق مىرفت ، سخن گفتيم . حال به دنبال آنها به توصيف راههايى كه به نواحى شمالى و قسمتهاى بالاى آن مىرود ، مىپردازيم . اولين قسمت اين راه ، راه سمت راست تا ناحيهء آذربيجان است . از سنّ سميره « 4 » تا دينور « 5 » ، پنج فرسخ .
--> ( 1 ) Bahar ، ر ك به ابن خرداذبه ، ص 34 ؛ اين محل در پاورقى متن كتاب ص 33 ، به نهار تصحيح شده است . ( 2 ) Arkabanoul ، ابن خرداذبه محل مذكور را بكبانول آورده است . ص 34 . ( 3 ) Karidh cAamir ، ابن خرداذبه اين موضوع را قارض عام ضبط كرده است ، ص 34 . پايان فايل 26 تا شماره 6 اثر كشفى . ( 4 ) Sinn Somaira ، ر ك به ابن خرداذبه ، ص 119 ؛ اصطخرى ، اين محل را به همان نام قديميش بيستون ذكر كرده ، ص 195 ؛ ابن حوقل ، ج 2 . ص 306 ؛ مقدسى ، بيستون ضبط كرده ، ص 401 ؛ ( مشرف بر باختران كرمانشاه ) از سمت شمال و در دست چپ شاهراه بزرگ خراسان كوه منفرد « سن سميره » يعنى دندان سميره واقع بود . سميره زنى عرب بود و دندانى داشت بر آمدهتر از دندانهاى ديگرش ، و لشكريان مسلمين هنگام عبور از اين محل به طرف نهاوند آن كوه را به اين نام موسوم كردند ( سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 203 ) . ( 5 ) Dainawar ، ر ك به ابن خرداذبه ، ص 119 ؛ ابن فقيه ، دينور را ماه الكوفه گفته است ، ص 259 ؛ اصطخرى ، ص 198 ؛ ابن حوقل ، ج 2 ، ص 306 - 308 ؛ مقدسى هم مىنويسد ، دينور همان ماه كوفه است . ص 394 ؛ سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 204 .