قدامه بن جعفر الكاتب البغدادي ( مترجم : حسين قره چانلو )

15

نبذ من كتاب الخراج وصنعة الكتابة ( فارسى )

بيابان واقع شده است . ميان آن ( كثبه ) تا جرش هشت ميل راه است . از كثبه تا ثجّه « 1 » كه جايگاه بريد و چاپار است ، و چاه آبى دارد كه كاروانها در آنجا اطراق مىكنند . اين محل در سرزمين زبيد « 2 » واقع شده و اطراف آن قبايل عرب ساكنند . از ثجّه تا شروم راح « 3 » راه ادامه دارد . و شروم ده بزرگى است در بيابان كه در آن چشمه‌هاى آب و تاكستانهاى فراوان انگور است . و در آن تيره‌اى از قبايل همدان « 4 » كه به آنها جنب « 5 » گفته مىشود ، ساكنند . از شروم راح راه تا مهجره « 6 » ادامه دارد . مهجره ده بزرگ و كوهستانى است كه چشمه‌هاى آب و جمعيت بسيار دارد . و ميان مهجره و شروم درختى است كه طلحة الملك « 7 » ناميده مىشود . اين درخت در مرز ميان يمن و حجاز واقع است . و درختى است شبيه به درخت غرب « 8 » جز اينكه از آن بزرگتر است . و پيامبر ( ص ) را در همين جا كه ميان يمن و مكّه است ، از رفتن مانع شدند . از مهجره تا عرقه « 9 » كه منزلگاهى است در كوه و اعرابى از قبيلهء خولان « 10 » در آن ساكنند . آب آنجا گاهى كم و گاهى زياد مىشود . و اين محل نخستين ناحيه از يمن است و بعد از آن ناحيهء صعده « 11 » واقع است . از عرقه تا صعده كه ده بزرگى است و در آن منبر و مسجد است ، و داد و ستدشان بسيار ، در آنجا دبّاغان يمن پوست و چرم درست مىكنند ، و بيشتر بازرگانى ايشان با مردم بصره است . و راهى از آنجا براى بصرىهاست كه به ركيبه « 12 » بر مىگردند و از آنجا به صعده مىروند ، و صعده از نواحى يمن است كه روستاهاى فراوانى دارد .

--> ( 1 ) Thoddja ، ( 2 ) Zobaid ( 3 ) Scharoum Rah ( 4 ) Hamdan ( 5 ) Djanb ( 6 ) Mahdjara ( 7 ) Talhat al - Malik . ر ك به ابن خرداذبه ، صص 137 - 135 . ( 8 ) Gharab ( 9 ) cArika ( 10 ) Khawlan ( 11 ) Cacda ( 12 ) Rokaiba