تيماء - خيبر - جدّه - عيذاب « 1 » - قلزم 75 - همچنين در اين ناحيه ( يثرب ) شهر باستانى تيماء واقع است . گفته‌اند كه اين شهر از ساخته‌هاى شدّاد بن عاد است . همچنين در نزديكى اين شهر از طرف درياى سرخ به مسافت چهار روز راه شهر باستانى خيبر واقع شده است ، و به قولى ، اين شهر را بهرام بن يزدگرد ساخته و به قولى ديگر [ ب 15 ] ، موليا ( مزيقيا « 2 » ) آن را بنا كرده است . و بنى اسرائيل بعد از فوت حضرت سليمان به اين شهر ( خيبر ) پناه برده‌اند . اين اولين شهرى است كه پيامبر اكرم ( ص ) با مردم آن‌جا جنگيد . در همين شهر بود كه پيامبر ( ص ) مسموم گشت ، و قول پيامبر ( ص ) است كه : « غذاى خيبر پيوسته حالم را به هم مىزند تا آن‌جا كه رگ حياتم را قطع مىكند » . « 3 » بعد از خيبر در سمت راست آن و بر ساحل دريا ، شهر جدّه و مهرين « 4 » قرار دارد . بعد از اين شهر در مغرب درياى سرخ شهر عيذاب و شهر دماميل « 5 » و ديگر شهرهاى سرزمين قلزم قرار گرفته است . 76 - آب اين دريا ( قلزم ) از جنوب به شمال جارى است ، تا اين‌كه در فاصلهء سه روز راه مانده به درياى مديترانه از حركت مىايستد . الملك الافضل پادشاه مصر تصميم گرفت كه بين دو دريا را بكند و شروع به كندن كرد . سپس به او گفتند : « اكنون كشور تو به كشور شام ، عراق و يمن از راه خشكى ارتباط دارد تو خود اين راه را قطع مىكنى ، در نتيجه ممكن است مجوسيان هند و

--> ( 1 ) . 'Aydh b ; cf . E . I 2 , I , 805 , Par H . A . R . Gibb . ( 2 ) . Muzikiy . ( 3 ) . مغازى ، بخارى ، ج 83 ، ص 226 . ( 4 ) . al - Muhrayn . ( 5 ) . Dam mil