محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
61
كتاب الجغرافية ( فارسى )
مناره طلسمى طلايى است كه رو به شمال و پشت به جنوب دارد ، و دست چپ آن مجاور ميانه مشرق و دست راست آن مجاور ميانه مغرب است و انگشتان دست خود را بسته است و ليكن با انگشت سبابهء ( خود ) به سوى محل طلوع خورشيد اشاره كرده است . چون خورشيد طلوع كند انگشتش در گسترهء افق مشرق همراه خورشيد است . پس انگشت او همراه با بالا آمدن خورشيد بالا مىآيد و وقتى خورشيد به بالاى سرش مىرسد ، انگشت هم همراه خورشيد است و چون خورشيد به سمت مغرب كج مىشود ، انگشت نيز با آن به سمت مغرب كج مىشود . پيوسته اينگونه است ، تا خورشيد در سمت مغرب ناپديد شود . پس آنگاه انگشت نيز در پايينترين نقطهء گستره افق مغرب مىباشد . پس چون شب شود با انگشت به زمين اشاره مىكند چنانكه گويى از زيرزمين به خورشيد اشاره مىكند و چون نصف شب شود انگشتش در نيمهء زمين است بقيهء شب پيوسته بر همين منوال است تا اينكه خورشيد از مشرق خارج شود ، در حالى كه انگشتش در پايين افق مشرق به سوى خورشيد است . و اين شيوهء آن طلسم در طول روزگار است . و اين شگفتترين ساختهء دست بشر در سرزمين هند است . ليكن در منطقهء اندلس چيزى از اين شگفتتر هست كه به زودى ان شاء اللّه از آن ياد خواهد شد . از اين جزيره ساج « 1 » و شيطرج « 2 » هندى و بسيارى از گياهان هند همچون
--> ( 1 ) . Saj ( معرب ساگ ، هندى آن ساگون ، ساكهو ) درختى است زيبا از تيرهء شاهپسند ، داراى برگهاى پهن كامل . . . گلهايش منظم و داراى آرايش گرزن و خوراكى است . چون اين درخت بسيار مرغوب و مقاوم است و در ساختمان كشتىها به كار مىرود ( فرهنگ معين ، ( د - ق ) ، ج 2 ، صص 4 - 1783 ) . ( 2 ) . Sitaraj ، گياهى است از تيرهء برغستها كه علفى و نسبتا زيباست . ارتفاعش 30 سانتىمتر الى 2 / 1 متر مىباشد . اين گياه داراى ساقههاى منشعب و شاخههاى زاويهدار است كه به حالت خودرو در برخى نقاط اروپا و ايران و آسياى صغير و شمال افريقا مىرويد . . . گلهاى آن گلى يا بنفش رنگ است ( فرهنگ معين ، ( د - ق ) ، ج 2 ، ص 2113 ) .