محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
133
كتاب الجغرافية ( فارسى )
ناحيهء دوم : سرزمين ترك « 1 » و تبّت « 2 » 149 - از شهرهاى اين ناحيه حفره « 3 » و شهر روران « 4 » است . كه مركز سرزمين تركان است و به قدمت شهرت دارد . گفته شده كه از بناهاى جيانى « 5 » « ستمگران » است ، و نيز گفته شده از بناهاى ذو القرنين « 6 » است ، آن هنگام كه سدّ را ساخت ، و تركها همانهايى هستند كه به خاطر فساد يأجوج و مأجوج در زمين به ذو القرنين شكايت كردند و به آنها ترك گفته شد زيرا كه در پشت سدّ رها شدهاند . 150 - از شهر تا خاكريزى « سدّى » كه ذو القرنين ساخت . حدود دويست فرسخ در بيابان راه است . در اين بيابان نسناس فراوان وجود دارد . در ازاى اين سدّ به اندازهء نه روز راه و پهنايش بنا به گفتهء تركها دو روز راه است ، اين سدّ را ذو القرنين با پارههاى آهن بنا كرد و مس مذاب بر آن ريخت . همانطور كه خداوند عزّ و جلّ فرموده : فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً « 7 » . 151 - درازاى اين كوه ( ؟ ) « 8 » از شمال تا جنوب دويست فرسخ است و در
--> ( 1 ) . Bilad al - Turk - Turquie'cf . E . I . , IV , 947 - 1024 , Par A . Samoylovitch , W Barthold , J . H . Karamers . ( 2 ) . Bilad al - Tabt Tibet . ، در معجم البلدان ، ج 2 ، ص 10 ، تبّت آمده است . ( 3 ) . Hufra . ، شهرى در سرزمين تركان . ( 4 ) . Ruran . مصحح كتاب ، اين نام را طبق نسخه بدلها به صورتهاى زوزان و رورق و زوراق تصحيح كرده است ( ر . ك : ص 63 كتاب ) ، شهرى است در تركستان . ( 5 ) . جيانى تصحيح به جبّارين ( ستمگران ) شده است ( ر . ك : ص 63 كتاب ) . ( 6 ) . Dhu - 1 - Karnayn ; Semble Distinet d'al - ' Iskandar . Alexandre LeGrand ; cf . E . I . , I , 987 , Par E . Mittwoch . ( 7 ) . كهف / 97 . پس نتوانستند كه آشكار شوند آن را و نتوانستند براى آن سوراخى را . ( 8 ) . شناخته نيست كه كدام كوههاست كه سد را در آنجا بنا كرده باشند ، اگر در قفقاز باشد ، منظور