محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
13
كتاب الجغرافية ( فارسى )
مقدمهء مترجم كتابى كه از نظر خوانندگان دانشمند و متفكر مىگذرد ، نوشتهء يكى از جغرافيادانان قرون وسطاى اسلامى است كه نامش چندان بر زبان اهل علم به ويژه نزد جغرافيادانان آشنا نيست . اين كتاب كه عنوان كتاب الجعرافية را دارد ، طبق نظر مصحح كتاب بيش از نه نسخهء خطى در كتابخانههاى معتبر اروپا و افريقا دارد . معذلك با وجود نسخ متعدد ، در نزد مستشرقين اروپايى ، گمنام بوده است . مؤلف كتاب ابو عبد اللّه محمد بن ابى بكر زهرى ( متوفا ، اواسط قرن ششم هجرى ) ، نيز چندان اشتهارى در ميان اروپاييان نداشته است . كتاب الجعرافية نه بر روش مكتب عراقى و نه بر روش مكتب بلخى نگاشته شده است . زهرى از روش هفت اقليم ايرانى استفاده كرده ولى ارائهء اقاليم وى مخالف روش اقليمهاى ايرانى است . روش اقليمهاى ايرانى چنين است كه اقليم چهارم مركز اقاليم ديگر است كه سه اقليم در جنوب و سه اقليم در شمال آن است و اقليم مركزى از نظر تعادلى آب و هوا و شهرها بهترين اقليمهاست ، در حالى كه زهرى اقليم برتر و مركز اقاليم را اقليم اول مىداند و