محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
125
كتاب الجغرافية ( فارسى )
ما برخى از اخبار بابل را كه ثبت شده و مشهور بود ، بيان كرديم و اكنون به بيان خراسان و توابع آن بازمىگرديم . امور اقتصادى خراسان - اخلاق مردم آن 138 - خراسان شهرى « 1 » بسيار بزرگ است و نواحى و شهرهاى زيادى دارد ، و كوه موسوم به سبرماق « 2 » در آنجاست . گفته مىشود سنگ وردوان كه همان لاجورد است از آن كوه مىباشد . همهء اين نامها به زبان عجمى كوه شرال « 3 » هم كه لاجورد خراسانى از آن بهدست مىآيد در آنجا قرار دارد . از اين شهر لباسهايى معروف به دينقيات « 4 » صادر مىشود كه لباسهاى نازكى از جنس پنبهء تميز است كه با طلاى سرخ و رنگهاى حريرى رنگارنگ با نيكوترين هنر « يا صفت » و روش روى آنها نوشتهاند . اينگونه لباس جز در اين شهر در هيچ كجاى زمين « يا دنيا » پيدا نمىشود و از آنجا به ديگر مناطق زمين صادر مىگردد . گفته شده وجه تسميهء آن منسوب بودنش به مردى است به نام « بوق » كه از خوارج أزارقهء ايران بوده و اين لباس براى وى دوخته شده است . همچنين گفته شده كه به شهرى به نام « ذبوق « 5 » » منسوب است . و نيز گفته شده
--> ( 1 ) . از اشتباهات زهرى است كه خراسان را شهرى گرفته است در حالى كه خراسان ايالتى بزرگ و وسيع است . مسالك و ممالك ، اصطخرى ، صص 202 - 225 ؛ صورة الارض ، ابن حوقل ، ( ترجمه ) ، صص 162 - 190 ؛ احسن التقاسيم ، مقدسى ، بخش دوم ، صص 426 - 516 . ( 2 ) . Djabal al - Sabarmak . ( 3 ) . Djabal Sharal . ( 4 ) . مصحح اين واژه را به الدبقيات و البندقيّات و اليذبوقيات تصحيح كرده است كه به نظر مترجم درست نيست و احتمالا دبيقيات ( كه همان پارچه دبيط بوده است ) صحيحتر است . ( 5 ) . Dhabuk ، شهرى در خراسان .