محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )

108

كتاب الجغرافية ( فارسى )

تنّيس - فيّوم « 1 » - دمياط « 2 » 100 - يكى ديگر از شهرهاى مصر تنيس است كه بر ساحل دريا واقع است ، ميان آن و اسكندريه بر كرانهء دريا چهار روز راه است . 101 - شهر فيّوم از ساخته‌هاى يوسف ( ع ) بوده و امروز ويران است . ميان اين دو شهر ( اسكندريه و تنيس ) قرار داشته است . و ( جايگاه ) اين شهر زمينى بود كه وقتى پادشاه ، او ( يوسف ) را از حاجبى بر كنار كرد ، آن ( زمين ) را از پادشاه گرفت ، در حالى كه اين زمين ويرانه‌اى بود ، نه آبى داشت و نه چراگاهى . پس پادشاه به يوسف گفت : « چه احتياجى به آن دارى ؟ » يوسف فرمود : « من و بنى اسرائيل در آن زندگى مىكنيم » . آن‌گاه پادشاه به اصحابش گفت : « اكنون بىعقلى و كوته فكرى اين مرد را به درستى دريافتم ، چراكه زمينى را خواست كه گياه و علف و مرتعى در آن نيست » . پس يوسف ( ع ) به او فرمود : « درمانش مىكنم [ آبادش مىكنم ] شايد پروردگارم برايم مبارك گرداند » . گفته‌اند : هنگامى كه آن را گرفت ، آبادش كرد و با روشى نيكو و تدبيرى خدايى به آن‌جا آب آورد . هنوز يك سال نگذشته بود كه ماليات آن به صد هزار دينار رسيد ، و هنوز ساخت شهر تمام نشده بود ، كه ماليات آن به يك ميليون دينار طلا رسيد . بدين سبب ( ضرب المثل ) زدند ؛ مردى مىگويد : « اگر قرار است چيزى به من بدهى ، ماليات فيّوم را بده . » ، در آن هنگام پادشاه گفت : « اين مرد چقدر عاقل است ، به راستى كه عقل او بيش‌تر از عقل ماست و رأى او بهتر از رأى ماست . اگر به من خيانت نكرده بود ، بركنارش نمىكردم و به او چيزى نمىگفتم بلكه برمىگشتم و حاجبى را دوباره به دو مىدادم » . گفته‌اند كه اين پادشاه همان فرعون زمان موسى ( ع ) است ، و دليل آن فرمودهء

--> ( 1 ) . al - Fayyum ; cf . E . I 2 . , II , 893 , Par P . M . Holt . ( 2 ) . Dimyat ; cf . E . I 2 . , II , 300 , Par P . M . Holt .