محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
103
كتاب الجغرافية ( فارسى )
إسكندريّه « 1 » 90 - اسكندريه شهر بسيار بزرگى است بر كرانهء دريا و از شگفتىهاى زمين است . گفتهاند كه آن را اسكندر بن فيلبّوس بنا كرده و به همين جهت به نام او نامگذارى شده است . اين شهر بر روى چهار مجسمه بنا شده است . در هر يك از اركان آن مجسمههايى از « پرندگان » است . يكى از آن مجسمهها به شكل شير است ، دومى به شكل گاو نر ، سومى به صورت عقرب است . چهارمى به شكل انسان است [ پ v 20 ] . شگفتىهاى مشهور اين شهر اعم از غارها و بناهاى زيرزمينى بيشتر از روى شهر است . در اين غارها راهروهايى وجود دارد كه از سنگ مرمر رگهدار ساخته شده است . درازاى راهروها ( يا تونلها ) يك يا دو يا سه فرسخ است و تودرتو هستند و به يكديگر راه دارند ، چندان كه كسى بدون چراغ و نشانهاى كه به وسيلهء آن بفهمد از كجا داخل شده است ، وارد آنها نمىشود . در مسير اين راهروها مجسمههايى از سنگ مرمر خوشساخت و محكم ديده مىشود . اين مجسمهها رنگها و خصوصيات مختلفى دارند و به شكل حيواناتى مانند پرندگان و جانوران وحشى و شتر و گاو و گوسفند و حتى انسان مىباشند در اين راهروهاى زيرزمينى ، خانههاى زيادى پيدا مىشود كه در آنها اموال و ذخايرى وجود دارد . 91 - در اين راهروهاى زيرزمينى قبرها و تابوتهاى زيادى وجود دارد كه برخى از آنها از جنس طلا يا نقره يا مس يا آهن يا مرمر هستند . در هر يك از اين قبرها جسد يك انسان است ، همانند همان روزى است كه مرده ، و هيچ چيز آن تغيير نكرده است . بعضى از آنها پوستشان به استخوانشان چسبيده
--> ( 1 ) . ' Iskandariyya Alexandrie ; cf . al - ' Iskandariyya , in E . I . , II , 570 , 574 , Par . Rhuvon Guest .