حاكم بود ، نپذيرفتند . راجع به شهر سمندر گفته مىشد كه در فاصلهء 4 روز راه از دربند و 8 روز راه از اتيل ( اتل ) قرار داشت . به گمان من اين شهر در نزديكى منطقه‌اى واقع شده بود كه هميشه بندر اصلى در آنجا قرار داشت ، يعنى جايى كه بعدا شهر تاركى ، و سپس شهر پترووسك ، يا مخاچ قلعه پديد آمد . بدين ترتيب ، به نظر ما موقعيت سمندر مشخص نشده است . از كتابهايى كه من در اينجا مطالعه كرده‌ام چنين دريافتم كه گويا مردم آن ناحيه تصور مىكردند كه سمندر در محل بويناكس واقع شده است . از اينكه در بويناكس آثارى وجود داشته باشد كه مؤيد اين موضوع باشد ، مشخص نيست ، و به نظر من اگر باشد هم ، كافى نيست . به عقيده من ، آن فاصلهء چهار روز راه از بويناكس را هم كه در منابع ذكر كرده‌اند بايد فاصلهء بين سمندر و دربند باشد « 1 » . سپس دربارهء مناطق ساحلى خزر در قرن دهم و دوران بعد از آن متوجه مىشويم كه اين مناطق در دورهء اسلام تغييرات زيادى يافته‌اند « 2 » . در سده‌هاى نخستين اسلامى در ارتباط با رواج آيين اسلام و نيز پيشرفت فراوان زندگى شهرى ، فرهنگ اسلامى گستردگى بسيار يافت . اين حالت را مىتوان در تمام مناطق مسلمان‌نشين مشاهده نمود . به همين جهت ، اسلام نيز نظير مسيحيت راهنما و هادى فرهنگ بوده است ، ولى تفاوت در اين بود كه مسيحيت ايران با همان ساختار دولتى پيچيده و نظام طبقاتى متكى بر آيين زرتشت همراه بوده است ، ولى همين‌كه فتوح مسلمين در ايران به انجام مىرسد و نظام شاهى ايران ساقط مىگردد ، حمايت از ساختار طبقاتى منسوخ نيز پايان مىپذيرد . از اين

--> ( 1 ) . دربارهء سمندر مقايسه كنيد با : V . Minorsky , A history of sharvan and Darbend in the 10 th - 11 th Centuries , : و همچنين ؛ Cambridge 1958 , pp . 106 - 107 آرتامونوف بلنجر را منحصر به مكان بويناكس مىداند . او محل سمندر را در ترك Terek ذكر كرده است ، ولى اين نكته را متذكر شده است كه محل كنونى آن « دقيقا مشخص نيست » ر . ك . به : آرتامونوف ، تاريخ خزر ، صص 391 - 393 و 412 . ب . استاويسكى . ( 2 ) . دربارهء تاريخ سواحل خزر در قرون 9 - 12 ر . ك . به : Minorsky , Caucasica IV , - « Bulletin of the school of oriental ( and African ) Stadies , London institution ( university of London ) » Vol . XV , Pt 3 , 1953 . pp , 504 - 529 ; Minorsky , A history of sharvan and Darband in the 10 th - 11 th centuries , Combmridge , 1958 ; Minorsky , studies in caucasian history . 1 . new Light on the shaddadids of Ganja . II . The shaddids of Ani . III . prehistory of saladin , London , 1953 ( Cambridge oriental series , No 6 ) .