اهميت زيادى كسب نمود . از اين رهگذر بازرگانى با چين گسترش يافت . اين بازرگانى نخست در حيطه قدرت پادشاهى پارتيان و سپس دولت ساسانى قرار گرفت . ابريشم چين توسط پارتيان به امپراتورى روم راه يافت . حركت پارتيان كمتر متوجه سرزمينهاى اطراف درياى خزر و بيشتر متوجه جنوب بود . آنها به منطقهء ميان رودان ( بين النهرين ) و اراضى همجوار با سوريه بيش از سرزمينهاى اطراف درياى خزر توجه داشتند . حركتهاى ديگرى هم كه براى تاريخ منطقه كرانهء درياى خزر بسيار اهميّت داشته ، جنبشهايى عليهء سلوكيان بوده كه به منظور تضعيف اين دودمان در آسياى صغير و ارمنستان صورت گرفته است . اينجا ، در سدهء نخست پيش از ميلاد براى اولين و آخرين بار در تاريخ دولت بزرگ ارمنستان تأسيس يافت . روميان با اين دولت به پيكار برخاستند و سپاهيان خود را بدين سرزمين گسيل داشتند . آگاهيهايى مبنى بر لشكركشى مشهور پمپه وجود دارد كه حاكى از اين امر است . رواياتى در اين مورد برجا مانده است . مسلما منابع اوليهء موجود ، وقايع را به روشنى شرح نداده‌اند . رواياتى از پلوتارخ Plutarchos ( پلوتارخوس ) ، آپين ( آپيانوس ) Appianos و استرابون Strabon در دست داريم ، ولى در اين روايات چندين اختلاف نظر وجود دارد . به عنوان نمونه در مورد شمار سپاهيانى كه با روميان پيكار كردند ، تفاوتهايى ديده مىشود . نوشته‌اند كه پمپه از ارمنستان به آلبانيا رفت و عهدنامه‌اى با آن منعقد نمود ، و موافقت ايبريان ( گرجيان ) را براى ورود به آن سرزمين كسب كرد . امّا چندى بعد آلبانها سر به شورش برداشتند . متعاقب آن وى روانه درياى سياه شد و بار ديگر به آلبانيا برگشت و شورش آلبانها را سركوب نمود . ضمنا خبر ديگرى وجود دارد مبنى بر اين كه پمپه پس از اين‌رويداد تا فاصله سه روز راه از درياى خزر پيش رفت ، ولى به جهت كثرت مارها از پيشروى تا كرانهء درياى خزر منصرف گرديد . جز از اين ، روايتى هم دربارهء زندگى ساكنان محلى آنجا وجود دارد كه به طور كلى در آثار استرابون جغرافيدان ديده شده و از نوشتهء تئوفانس ميلتى همسفر پمپه اقتباس گرديده است . توضيح چگونگى اين ماجرا دشوار است ، ولى ميان روايتهاى مربوط به آلبانها و ايبريان - ساكنان گرجستان تفاوت فاحشى وجود دارد . شرح مربوط به ايبريان به تفصيل آمده و تصوير واضح و روشنى پيرامون ساختار اجتماعى ايبرى ارائه شده است . پروفسور