صحرانشينان در آن سرزمينها فقط غليانى را كه مدتها پيشتر آغاز گشته بوده تشديد مىنمود . چنان‌كه در جاى ديگر گفتيم « 1 » علت اين غليان تنها دينى نبوده بلكه بيشتر سقوط امپراطورى قراختائيان و ضعف نفاذ كلام و حيثيت تاج و تخت و افزايش قدرت برخى از اعيان دولت و خودكامگى محصلان ماليات باعث و مسبب آن بوده است . ظاهرا نهضت در تركستان شرقى آغاز گشت . بطوريكه از داستان جالب توجه جوينى « 2 » دربارهء رفتار گور خان با امير قرلغان برمىآيد ، گورخان هم در آن روزگاران پيش‌بينى مىكرد كه نايرهء قيام سراسر متصرفات مسلمان‌نشين قراختائيان را فرا خواهد گرفت . مسلمانان پيش از پيدا شدن دستجات صحرانشين موفقيتى كسب نكرده بودند . « پسر خان كاشغر » اسير گور خان بود و فقط بدست كوچلك آزاد شد « 3 » . از اين خبر چنين برمىآيد كه قيام در دوران سلطنت خان مزبور ، يعنى ارسلان خان ابو المظفر يوسف ، وقوع يافته بوده . ارسلان خان بنا به گفتهء جمال قرشى « 4 » در رجب سال 601 هجرى ( فوريه - مارس 1205 ميلادى ) در گذشته بوده . بطورى كه از شكست محمد و تصرف سمرقند بدست قراختائيان مستفاد مىگردد ، قيام نخست سركوب گشت . گورخان از ثمرات پيروزى خويش بر عثمان ( كه به احتمال قوى در نيمهء اول سال 1210 ميلادى / 607 هجرى كسب شده بوده ) با اعتدال وافر

--> ( 1 ) - بارتولد ، « تاريخ مختصر هفت‌آب » ، ص 106 و بعد . ( 2 ) - « متون » ، ص 107 - 106 ( جوينى ؛ همچنان - در چاپ قزوينى ، I ، 56 ) ؛ بارتولد ، « تاريخ مختصر هفت‌آب » ، ص 108 - 107 . ( 3 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ؛ ورق 22 ؛ چاپ قزوينى ، I ، 48 ؛ 170 . Histoire des Mongols » , t . I , P » ؛ D ' Ohsson . ( 4 ) - « متون » ، ص 132 .