واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
713
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
پس از آن خوارزمشاه تدارك لشكركشى به خراسان مىديد كه رسول سلطان شاه وارد خوارزم شد . تكش از برادر خويش خواست كه با طغان شاه در صلح و آشتى زندگى كند . رسول از طرف امير خويش اظهار اطاعت و فرمانبردارى كرد و در نتيجه لشكركشى امرى زايد شمرده شد . ولى مع هذا خوارزمشاه آمادگى خويش را براى وفاى به وعدهاى كه به سلطان غور داده بوده ابراز داشت و افزود كه اين امر را به آسانى مىتواند عملى سازد ، زيرا كه در اطراف و اكناف خوارزم همهجا امن و آرامش برقرار است . نامه در اواخر ماه ذو الحجه ( در آوريل يا اوايل مه ) فرستاده شد « 1 » . به دنبال آن دو سند در مجموعه درج شده كه در پايان ماه مه در خراسان تحرير گشته « 2 » . خوارزمشاه در آن زمان سرخس را در محاصره داشته . بدين طريق با وجود مراتب فوق لشكركشى لزوم پيدا كرده بوده . در نامهء اول اظهار اطمينان شده كه شهر پس از چند روز مسخر خواهد شد و آنگاه ديدار ميان خوارزمشاه و سلطان غور صورت خواهد گرفت . و گفته شده است كه در لشكر خوارزمشاه افواجى از همهء سرزمينهاى تابع وى وجود دارند . اميد به پيروزى سريع به جائى نرسيد ، زيرا كه نامهء دوم هم « بر در سرخس » نوشته شده . در نامهء مزبور ، ضمن مطالب ديگر ، نوشته شده كه در زمستان آلپقرا اوران با فوجى كثير از قپچاقيان كه اسلام نياورده بودند براى ابراز فرمان بردارى وارد جند شد . و فرزند ارشد خويش فيران را ( ؟ ) با عدهء كثيرى از « پسران يغوران » ( ؟ ) به نزد خوارزمشاه اعزام و خدمت عرضه داشت . خوارزمشاه ايشان را به نزد شاهزاده ملكشاه كه
--> ( 1 ) - در آخر ماه ذو الحجه . ( 2 ) - اولى مربوط به اواسط ماه محرم 578 هجرى مىباشد . ( دومى به اواسط مه 1182 م . ) .