است « 1 » . از اينجا معلوم مىشود كه قيدو خويشتن را در اخذ ماليات از متصرفات همهء شركت‌كنندگان در قورولتاى محق مىدانسته است . قدرت اين فرمانفرماى آسياى ميانه وقتى استوارتر گشت كه براق درگذشت و لشكريان او بلاواسطه با قيدو بيعت كردند « 2 » و او در همهء نواحى مرزى سه دودمان دشمن ( يعنى جوچيان و هلاكوئيان و امپراطوران چين ) « 3 » پسران خود را به رياست منصوب كرد « 4 » . ولى اين وقايع مربوط به تاريخ بعدى دولت مغولى آسياى ميانه ( كه جريان تأسيس آن را مىخواستيم دنبال كنيم ) مىباشد . دولت جغتائيان بدون آنكه ، مانند دولت مغولى چين و ايران به فرهنگ چندين صد سالهء يك قوم اسكان يافته و شهرنشين متكى شود و با وجود آنكه دستخوش جنگهاى داخلى بوده ، نه تنها مقام خويش را در ميان ديگر دولتهاى چنگيزى حفظ كرد بلكه بعدها از آن خاندان مردى برخاست كه سرزمينهاى جوچيان [ توشيان ] و هلاكوئيان را مطيع و منقاد خويش ساخت و آخرين

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 306 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 270 ؛ ( چاپ علىزاده ، متن ، 135 - 134 ؛ همانجا ، ترجمهء آرندس ، 86 - 85 ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 307 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 271 ؛ ( چاپ علىزاده ، متن ، 138 - 137 ؛ همانجا ، ترجمهء آرندس ، 87 ) ؛ . 452 . d'Ohsson , « Histoire des mongols » t . III , p . ( 3 ) - ( يعنى خانان بزرگ مغول كه تا سال 1368 ميلادى تخت سلطنت امپراطورى چين را اشغال كرده بودند ( و از اخلاف قبلاى قاآن - يعنى دودمان يوآن - بودند ) . - تحريريه ) . ( 4 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 173 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 151 ؛ ( چاپ بلوشه ، 13 - 9 ) .