واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1059
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
شد ولى غرامت سنگينى بر پيشهوران شهر و « هزارههاى » مغول وضع كرد « 1 » . صنعتگران شب و روز مشغول ساختن اسلحه بودند « 2 » . در گيرودار اين تداركات جنگى به براق خبر رسيد كه فاتح معركه [ يعنى قيدو ] به ناگهان طريق اعتدال پيش گرفته است . قيدو به منظور آرام كردن براق پسر عم خويش قپچاق « 3 » را با پيشنهاد صلح و اتحاد به نزد وى فرستاد . براق قپچاق را با تشريفات تمام درحالىكه در ميان جانداران خويش قرار داشت به حضور پذيرفت . دو پادشاهزاده به رسم مغولان ، به علامت درود ساغرهائى به يكديگر عرضه داشتند . و قرار شد سال بعد قورولتائى ترتيب داده گرد آيند . در بهار سال 667 هجرى / 1269 ميلادى . قورولتاى دعوت و تشكيل شد . به گفتهء وصاف محل آن در دشت قتوان « 4 » و به قول رشيد الدين در
--> ( 1 ) - وصاف ، چاپ هامر ، متن ، 135 ؛ ترجمه ، 129 ؛ ( چاپ بمبئى ، 68 - در تأليف وصاف فقط گفته شده است كه : « مقرر كرد كه بر هر هزاره و كارخانه تفصيل مسمى كنند » . اينكه وصاف در كنار « هزاره » از كارگاه صنعتكاران يا « كارخانه » ياد مىكند انديشهاى را برمىانگيزد كه در اين مورد « هزاره » در مورد صنعتگرانى كه به كارگاههاى مزبور وابسته و مقيد بودهاند به كار رفته نه لشكريان مغول ، و حال آنكه بارتولد اين هزارهها را مربوط به لشكريان مزبور مىدانسته ، رجوع شود به حاشيه 2 ص 1049 . - تحريريه ) . ( 2 ) - وصاف ، چاپ هامر ، متن 135 ؛ ترجمهء 129 ؛ ( چاپ بمبئى ، 68 ) . ( 3 ) - ( رشيد الدين ، چاپ علىزاده ، متن ، 108 ؛ همانجا ، ترجمهء آرندس ، 71 ؛ وصاف ، چاپ هامر ، متن ، 135 ؛ ترجمهء ، 129 ؛ چاپ بمبئى ، 68 ) . ( 4 ) - ( وصاف ، چاپ هامر ، متن 137 ، ترجمه ، 130 ؛ چاپ بمبئى ، 69 . بنا به گفتهء وصاف قورولتاى « در دشت قتوان حوالى رباط بومحمد » تشكيل شد ) .