واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1045
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
به حركت درآمده بود ، زيرا كه بناچار به مسافت 1500 لى ( قريب 750 ورست ) [ 120 فرسخ ] عقب نشينى كرد . سرانجام مقدمهء لشكر دشمن كه تحت فرماندهى قرابوقا قرار داشت به او رسيد و پيكار در قرب درياچهء شوم كول ( سيرام ) ، نزديك شهر يليتسيان ( Ye - li - kien ) وقوع يافت . قرابوقا شكسته شد و در طى پيكار هلاك گشت و سرش را به نزد قبلاى فرستادند . ولى پس از آن فوجى ديگر از لشكريان اريغ بوكا در تحت فرماندهى استاى پسر منكو به آلغو حمله كرد . استاى از طريق گردنهء تالكى ( كه مغولان « تيمور كاخالكا » يعنى « دروازهء آهنين » مىخوانند ) به سرعت وارد درهء هند گشت ( آلغو قبلا به آنجا بازگشته بود ) و آلغو را كه سرمست پيروزى خويش بوده انتظار اين گونه ورود سريع دشمن را نداشت بالكل تارومار و شكسته كرد . آلماليغ [ آلماليق ] به تصرف استاى درآمد و آلغو [ در متن همهجا « آلغوى » آمده است ] ناچار به تركستان شرقى گريخت ، اريغ بوكا در درهء ايلى قشلاق كرد . امراى مغول از اينكه اريغ بوكا سرداران لشكر را از روى سبك مغزى به قتل مىرسانيد ناراضى بودند . و در طى زمستان عدهء كثيرى از اميران اريغ بوكا را ترك گفتند . سپاهيان مردم را آنچنان در زير فشار قرار دادند كه در درهء ايلى قحطى بروز كرد و كسان بسيار تلف شدند . لشكريان آنچنان مقادير كثيرى گندم از مردم گرفتند كه به اسبان خويش به جاى جو گندم مىدادند . ولى اين عمل اثر مرگ بارى براى اريغ بوكا داشته بود . زيرا كه در موسم بهار اسبان كه به گندم عادت كرده بودند از خوردن علوفهء سبز بيمار شدند و بسيارى سقط شدند . اورونكتاش « 1 » فرزند منكو كه با لشكر خويش در آلتائى
--> ( 1 ) - Yoroung - tasch : ( 364 . d ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . II , P )