واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1043

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

سرزمين اخير الذكر قحطى آغاز گشت و اريغ بوكا ناگزير مىبايست در انديشهء رساندن گندم از تركستان به آنجا باشد . همهء اين امور به الغو نوهء جغتاى و پسر بايدار محول شد . بايدار در تيراندازى شهرتى بسزا داشت و در لشكر كشيهاى تاتار به اروپا و به ويژه در تاراج و تخريب لهستان و سيلزى در سال 1241 ميلادى / 639 هجرى به نحوى درخشان شركت جسته بود « 1 » . پسر نشان داد كه فرزند شايستهء آن‌چنان پدرى است . و به محض ورود به كاشغر توانست اعضاى خاندان جغتاى و هواخواهان ايشان را به دور خويش گردآورد . ارغنه خاتون [ اورقنه ] ناگزير باتفاق مسعود بك به نزد اريغ بوكا رفت . آلغو پسر عم خويش نيك پى اغول را با 5000 مرد لشكرى براى اشغال ماوراء النهر و طرد حكام و واليان بركه از آنجا ، گسيل داشت . باتفاق نيك‌پى ، از ميان اميران اوچچر [ اوچاچر ؟ ] و از بيتكچيان سليمان بيك پسر حبش عميد اعزام شدند . اين مىرساند كه حتى بعضى از اعيان مسلمان نيز جانب آلغو را گرفته بودند . البته نمايندگان واقعى دين بر حق مىبايست از حقوق بركهء مسلمان دفاع كنند . شيخ جلال الدين باخرزى فرزند سيف الدين معروف به هنگام اشغال بخارا به قتل رسيد . رؤساى افواج مغول در ماوراء النهر - بوقانوشا [ در وصاف : بوقابوشا ] و چين سنك طايفو [ در وصاف : چونكسان و جونكسان و خونكسان ] - در سلك طرفداران آلغو در آمدند و در مقام خويش باقى ماندند . آلغو به اين حد اكتفا نكرده خواست حتى سرزمينهائى را كه هرگز جزو متصرفات جغتائيان نبودند - يعنى خوارزم و افغانستان را به زير فرمان در آورد . اوچچر به خوارزم و ساداى ايلچى به افغانستان گسيل گشت . در زمان

--> ( 1 ) - 159 . Wolff , « Geschichte der Mongolen » , S .