واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1012

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

سلطنت ننشانند . ولى اين عقيده شايع نبود و رواج كلى نداشت . بنا به مندرجات تاريخ مغولى - چينى « 1 » ( كه ظاهرا هواخواهان پسران تولى خان تنظيم كردند ) شخص اوكتاى ، چون پدر وى را به وليعهدى منصوب كرد ، ابراز بيم كرد « فرزندان و نوادگان او افراد بىلياقتى باشند و نتوانند وارث تاج و تخت گردند » . و گويا چنگيز خان در آن زمان گفت : « اگر همهء فرزندان و نوادگان اوكتاى بىلياقت باشند آيا ممكن است كه در ميان اخلاف و بازماندگان من يك آدم درست و شرافتمند يافت نشود ؟ » به هر تقدير همهء پادشاه زادگان رأى قطعى باتو خان را كه ارشد خاندان چنگيز خان بود پذيرفتند . خواجه و ناقو - پسران گيوك خان فقط دو روز در الاقماق ماندند « 2 » و تيمور قداق نوين را از طرف خود به قايم مقامى باقى گذاردند « تا هر اتفاق كه پادشاه‌زادگان كنند او نيز بر آن موجب و منوال خط دهد » [ جوينى ] .

--> - دربارهء توقعات قايدو خان رجوع شود به وصاف ، چاپ هامر ، متن ، ص 132 ، ترجمه 127 ؛ چاپ بمبئى ، 67 ( اشاره و استناد به « ياسانامهء بزرگ » ) . - تحريريه ) . ( 1 ) - « افسانهء نهان » ترجمه كافاروف ، 145 ؛ چاپ قزوينى ، 186 . ( 2 ) - در تأليف جوينى چنين است ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 94 : ( چاپ قزوينى ، I 218 : « خواجه و ناغو ( در نسخهء خطى ، « باغو » ؛ « ياغو » ) بعد ما كه آنجا رسيدند زياده از يك دو روز مقام نساختند » ) . بنا به گفتهء رشيد الدين ايشان به الاقماق نيامدند و تيمور قداق را بجاى خود فرستادند ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 3 ، 1 ، ورق 204 ؛ ( چاپ بلوشه ، 275 - 274 ، « متون » ، ص 125 ) . - ( در تأليف دوسون در اين‌باره چيزى گفته نشده است . - تحريريه ) .