واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1005
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
و هريك از شاهزادگان مىبايست يك پنجم نيروى خويش را به آن اختصاص دهد . ايلچداى [ وصاف : ايلچكداى ] كه از قوم جلاير و برادر اصغر ايلوق - للهء اوكتاى قاآن بود به سردارى آن لشكر منصوب شد « 1 » . در نظر بود متصرفات اسماعيليان و خليفهء بغداد را به زير فرمان درآورند « 2 » . گيوك رئيس اولوس جغتاى « 3 » يعنى قراهلاكو را معزول كرد و اعلام داشت كه « با وجود پسر نواده چگونه ولى عهد باشد » . يسو - منكو [ پيسو منكو ، ميسو - منكو ] دوست گيوك ، و ارشد پسران زندهء جغتاى ، بر تخت نشانده شد . بنا به گفتهء رشيد الدين وى هميشه مست بود ، به طورى كه امور معيشت و حتى تداركات شكار باقوش را هم زوجهاش توقاشى خاتون « 4 » اداره
--> ( 1 ) - در اين باره به رشيد الدين رجوع شود ، چاپ برزين ، متن ، بخش VII ، 49 ترجمه بخش V ، 38 . ( در اينجا فقط گفته شده است كه اوكتاى قاآن ايلچداى را « ملازم گردانيد » ( در چاپ برزين چنين است ؛ « ايلچكداى » - به بعد ص حدود 1035 رجوع شود . ( 2 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 92 ؛ ( چاپ قزوينى ، 212 - اينجا دربارهء خليفه سخنى نرفته است - تحريريه ) . ( 3 ) - جوزجانى ( ترجمهء راورتى ، II ، 1157 ؛ ( چاپ ناسائو - ليس ، 401 ) گيوك را متهم مىكند كه پسر عمهاى خود - فرزندان جغتاى - را به قتل رسانيده ، ولى اين اتهام را ديگر منابع تأييد نمىكنند . ( 4 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى GPB ، V ، 3 ، 1 ، ورق 192 ؛ نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 188 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 211 ؛ ( چاپ بلوشه ، 175 ؛ « متون » ، ص 123 ) . نام زوجهء يسو - منكو در متن ، نسخهء خطى GPB ، V ؛ 3 ، 1 ، ورق 207 « تايشى » يا « نايشى » ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ،