واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

994

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

جوهرى از آن ياد كرده ، نيز مسعود بك بوده است « 1 » . مىگسارى بيرون از اندازه به زندگى اوكتاى قاآن پايان داد . به گفتهء جوينى « 2 » وى در 5 جمادى الثانى سال 639 هجرى ( 11 دسامبر 1241 ميلادى ) « 3 » درگذشت . رسم مغول چنين بود كه خان در محل اردوى خويش به خاك سپرده شود . جنازهء او را به كرانهء ارتيش عليا حمل كرده بر كوه بلند مستور از برف بلداق قاسر ( كه بعدها به « اكه - اير » موسوم گرديد ) كه دو روزه راه از ساحل ارتيش فاصله داشت ، دفن كردند . از آن كوه دو رود جارى بوده كه به ارتيش مىپيوستند « 4 » . اندكى بعد از مرگ اوكتاى قاآن همسر محبوب

--> ( 1 ) - ( يعنى جمال قرشى - هيئت تحريريه ) . ( 2 ) - نسخه خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 69 ؛ ( چاپ قزوينى ، I ، 158 ) ( 3 ) - رشيد الدين ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 186 ؛ نسخه خطى GPB درن 289 ؛ ورق 164 ؛ ( چاپ بلوشه ، 52 - 51 ) ) به تناقضى كه ميان خبر جوينى و خبر مغول كه مىگويد اوكتاى در سال گاو [ اودئيل ] در گذشته توجه مبذول داشته . ولى چنين تناقضى وجود ندارد : به اين معنى كه اودئيل فقط در ماه شعبان 639 هجرى ( بين 4 فوريه و 4 مارس 1242 ميلادى ) پايان مىيافته است . ( 4 ) - رشيد الدين ، نسخه خطى GPB ، V ، 3 ، 2 ، ورق 1060 ( « متون » ؛ ص 122 ) نام كوه در نسخهء خطى منقول « بلداق قاسر » و به روايتى ديگر « ايكه اواير » آمده است ) . متن سخت تحريف شده است ولى متأسفانه در نسخه‌هاى GPB درن 289 و موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a اين قسمت وجود ندارد ، ( در چاپ بلوشه هم نيست - تحريريه ) . رجوع شود به راورتى ، حواشى و تعليقات به ترجمه « طبقات ناصرى » جوزجانى ( II ، 1143 ) ، راورتى نامهاى زير را آورده : Buldan Kair , yakah wandur Yasun Nuran , Tarkan Usun .