واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

700

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

جلال الدين على فرزند حسن تگين ( رجوع شود به ما قبل ص 71 - 670 ) جانشين وى گشت . بنا به گفتهء جوينى « 1 » وى پيغوخان « 2 » رئيس قرلغان « 3 » را كشت و فرزندان او و ديگر سران قرلغان را ، كه مقدّم ايشان لاچين بك بود ، مورد تعقيب قرار داد . مغضوبان به نزد ايل ارسان گريختند و وى ، با اينكه اندكى پيش از آن نامه‌هاى دوستانه با خان سمرقند مبادله مىكرده « 4 » ، جانب ايشان را گرفت و در ژويه سال 1158 ميلادى ( جمادى الاخر 553 هجرى ) با لشكر عازم ماوراء النهر گشت . خان سمرقند تركمنان را ، كه در دشت ميان قراقول و جند زندگى صحرانشينى داشتند ، به يارى طلبيد و از قراختائيان استمداد نمود و ايشان گروهى ده هزار نفرى در تحت رياست ايلك تركمن « 5 » به كمك او اعزام داشتند . خوارزمشاه « مردم بخارا را با مواعيد آرام كرد » ، به اين معنى

--> ( 1 ) - نسخهء خطى GPB ، VI ، 2 ، 34 ، ورق 104 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 14 ؛ ميرخواند ، « تاريخ خوارزمشاهيان » ، چاپ دفرمرى ، 13 - 12 . ( 2 ) - شايد « يبغو » بايد خوانده شود . ( 3 ) - در تأليف ميرخواند به جاى « قراخان » بايد « قرلغان » خوانده شود ( در تأليف جوينى - نسخهء خطى خانيكوف « قرلغان » و « قرلغ » و در چاپ قزوينى « قرلغان » ) . ( 4 ) - « متون » ، ص 35 - 34 ( انشاء ) . چنين پيام دوستانه‌اى در سال 552 هجرى به امير سجستان ارسال شده بوده . به همانجا ، ص 30 ( انشاء ) رجوع شود . ( 5 ) - جوينى ، چاپ قزوينى ، II ، 15 . ايلك تركمن شايد صاحب پيشين بلاساغون باشد . 132 . Der Presbyter , Johannes . S » . Oppert ) . در تأليف جوينى نيز بارى ديگر نام او ذكر شده ( II ، 88 ) . گرچه در متن چاپى در اين مورد « ايلك تركان » نوشته شده است .