واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

925

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

پيكار جلال الدين با مغولان رسيد و پس از عبور از رود وارد دشتى گشت كه بنام جلال الدين به « چول‌جلالى » موسوم بوده است ( بنا به گفتهء راورتى « 1 » اين نام هنوز هم محفوظ مانده ) و مراتب اطاعت و ايلى شاهزادگان ناحيهء كوهستانى جودى را پذيرفت . راورتى « 2 » معتقد است كه يحتمل مرز طبيعى گورا - تراپ ( به معنى تحت اللفظى « پرش اسب » ) محل پيكار بوده و به عقيدهء وى شايد اين محل بعد از عبور سلطان از رود به اين نام موسوم گرديده . محل مزبور اندكى پائين‌تر از گذر نيلاب قرار دارد . در همهء آن پهنه رود جريان بسيار تندى دارد كه عبور از آن ميسر نيست . راورتى « 3 » اعتراف مىكند كه اين محل كاملا با معبر تيمور از رود مطابقت ندارد . تيمور در دنكت از رود عبور كرده - بوده . بنا به گفتهء نسوى « 4 » ، قلب لشكر مسلمانان كه زير فرمان شخص جلال - الدين بوده ، مغولان را تارومار كرد و « چنگيز خان پشت بنمود و روى به هزيمت نهاد » ( ؟ ) ولى 10000 از بهادران مغول ( رجوع شود به ما قبل ص 449 اصل ) كه كمين كرده بودند به ميمنهء مسلمانان كه زير فرمان امين الملك بود حمله كردند و سرنوشت قطعى پيكار را معين نمودند . پسر جلال الدين كه هفت يا هشت ساله بوده اسير گشت و به قتل رسيد . جلال الدين خود فرمود تا مادر و زن ديگر زنان حرم او را در آب غرق كنند تا بدست مغولان اسير نشوند . شخص جلال الدين سوار بر اسب از آب گذشت و « آن اسپ تا وقت آنكه فتح

--> ( 1 ) - جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، I ، 293 . ( 2 ) - همانجا ، 292 ، حاشيه 4 . ( 3 ) - همانجا ، 291 ، حاشيه 4 . ( 4 ) - « سيرت جلال الدين » ، متن 85 - 83 ؛ ترجمه ، 141 - 139 .