واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

912

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

را اشغال نمود . بنا به گفتهء جوزجانى ( كه به سبب انتساب و همشهريگرى به غوريان حسن توجه كامل دارد ) خرپوست به امر محمد خوارزمشاه وارد غزنه شده بوده . مورخ مزبور مىگويد كه خرپوست 130000 مرد جنگى گرد - آورد و به يارى ايشان تدارك حمله به چنگيز خان را مىديد . به گفتهء جوينى عدهء لشكر وى بر روى هم 20000 بوده . امين الملك به وى پيشنهاد كرد كه عقد اتحاد ببندند و قدرت را ميان خود تقسيم كنند ولى جواب شنيد كه « ما مردمى غورىايم و شما ترك ، باهم زندگانى نتوانيم كرد » « 1 » . كوتوال قلعه ، صلاح - الدين محمد نسائى و نمايندهء حكومت كشورى ، وزير جلال الدين بنام شمس الملك شهاب الدين الپ سرخسى از اين تصميم ناراضى بودند . و به اين نتيجه رسيدند كه « غوريان عصيان سلطان در دل دارند ، يمين ملك را كه خويش سلطانست در ملك غزنه راه نمىدهند » « 2 » . آيا اين نظر فقط تعلق به خود مورخ دارد و يا اينكه اشخاص ياد شده واقعا براى توجيه اعمال خويش اين دليل را تراشيده بودند - دليلى كه با وجود دشمنى سلطان نسبت به خويشان مادريش عجيب به نظر ميرسد - به هر تقدير سخن گفتن در اين باره دشوار است . صلاح الدين بدست خويش خرپوست را با خنجر در مجلس بزمى مقتول ساخت ( به گفتهء نسوى در ميدانى ) و پيش از آن‌كه غوريان - كه لشكرگاهشان در نيم فرسخى غزنه بوده - اطلاع حاصل كنند ، شهر را به تصرف درآورد . غوريان جرأت نكردند شهر را محاصره كنند و پراكنده شدند . افراد فرقهء ايشان كه

--> ( 1 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 171 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 193 . ( 2 ) - همانجا .