روز 12 صفر 617 هجرى / 18 آوريل 1220 ميلادى وارد آنجا شده بوده « 1 » . به گفتهء جوزجانى عبور از رود در ماه ربيع الاول - يعنى ماه مه - صورت گرفته بوده . گفته‌هاى جوينى داير بر اينكه سلطان قريب يك ماه در نيشابور اقامت كرده بوده ( از 18 آوريل تا 12 مه ) [ 12 صفر سال 617 هجرى تا سه‌شنبه 7 ربيع الاول 617 هجرى ] و در آن مدت خطرى كه وى را تهديد مىكرده به فراموشى سپرده سرگرم عيش و عشرت بوده است ، مورد ترديد شديد است . نسوى كه فرصت گفتگو با يكى از همراهان سلطان را دريافته بوده ، مىگويد كه سلطان از ترس مغولان حتى يك روز هم در نيشابور توقف نكرد . محتملا اين گفته درست است . فرار سلطان به نيشابور گواه است كه وى عبور مغولان را از جيحون انتظار داشته . گمان نمىرود كه در چنين اوضاع و شرايطى توقفهاى طولانى در بلاد خراسان كرده باشد . سلطان در بسطام به امير تاج - الدين عمر بسطامى كه يكى از وكيلان دربار بوده ، دو صندوق پر از جواهر داد [ در « سيرت جلال الدين مينكبرنى » - چاپ بنگاه ترجمه و نشر كتاب به تصحيح مجتبى مينوى - ص 67 ، « ده صندوق » نوشته ] « و فرمود كه به قلعهء اردهن كه محكم‌ترين قلاع روى زمين است » ( عين گفتهء نسوى ) ببرد « 2 » . بعدها

--> - ( در چاپ ناسائو - ليس نيست ) ؛ نسوى ، « سيرت جلال الدين » ، متن ، 48 - 45 ؛ ترجمه 82 - 76 ؛ جوينى ، نسخهء خطى GPB IV ، 2 ، 34 ، ورقهاى 143 - 139 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 117 - 105 ؛ ميرخواند ؛ « تاريخ خوارزمشاهيان » ، چاپ دفرمرى ، 85 - 79 ؛ 256 - 243 . D , Ohsson , « Histoire des Mongols » t . I , PP . ( 1 ) - اين تاريخ را جوينى دوبار آورده است ( چاپ قزوينى ، I ، 134 - 20 ؛ II ، 109 - 20 ) . ( 2 ) - در ترجمهء فرانسوى اثر نسوى اشتباها Erdelin نوشته ؛ در متن صحيح است .