مرگيتيان از دست مغولان به اين نقطه گريخته بودند « 1 » . نيّت سركردگان مغول گواه بر آن است كه سوارهء مغول نياز به تكميل داشته و جوچى مىخواسته بدين منظور از ييلاقات صحرانشينان استفاده كند . ولى اجراى اين نيّت را معوق گذاشت و به جند رفت . در همهء نسخه‌هاى خطى تأليف جوينى گفته شده كه اين واقعه در چهارم « 2 » و يا چهاردهم صفر « 3 » سال 616 هجرى ( 21 آوريل يا اول مه سال 1219 ميلادى ) وقوع يافته بوده و رشيد الدين نيز از قول جوينى اين تاريخ را نقل كرده . ولى گمان نمىرود كه وقوع واقعه در اين تاريخ ممكن بوده باشد . به احتمال اقوى بايد بجاى سال 616 هجرى سال 617 خوانده شود و واقعه را مربوط به دهم يا بيستم آوريل 1220 ميلادى ( 617 هجرى ) دانست . اهالى جند دروازه‌ها را بستند ولى هيچ‌گونه مقاومتى ابراز نداشتند . مغولان نردبامها بر حصار شهر نهادند و بر بارو صعود كردند و شهر را اشغال نمودند و مردم را مجبور كردند خارج شده نه روز در صحرا بمانند تا تاراج و غارت شهر پايان پذيرد . فقط كسانى كه در طى نطقهاى خويش به جنتمور توهين روا داشته بودند به قتل رسيدند على خوجهء بخارى به رياست شهر منصوب شد و دوسون وى را همان رسولى مىداند كه در تأليف نسوى ياد شده و از طرف چنگيز خان به نزد محمد خوارزمشاه رفته بوده ( به ما قبل حدود ص 825 رجوع شود ) و ظاهرا حق با دوسون است . تا حدى كه اطلاع

--> ( 1 ) - به عقيدهء ناشر « تاريخ جهانگشاى » قرائت صحيح كلمه « قراقوم » است . ( 2 ) - در نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ( ورق 32 ) و چاپ قزوينى ، I ، 69 و همچنين به گفتهء رشيد الدين ( چاپ برزين ، بخش XV ، متن ، 71 ، ترجمه 46 ) چنين است . ( 3 ) - در نسخهء خطى خانيكوف ( جوينى ) و چاپ شفر ( منتخبات ، مجلد II ، ص 114 ) چنين است .