سخن جوينى را كه تركان مبدع اين كار بودند ، رد مىكند . ايشان زير فرمان البار خان ( الپ - ارخان ) « 1 » و شيخ خان و بالاخان و چند تن از خانان ديگر از شهر بيرون رفتند و مغولى چند را كشتند و چند تن را اسير كردند و خود هزار تن تلفات دادند . روز پنجم محاصره « 2 » همه اعم از تركان و اهالى محل تصميم به تسليم گرفتند . تركان ، به استثناى فوجى قليل كه در قلعه تحصن جست ، به رياست شخص طغاى خان ، نسبت به مغولان ابراز خدمت‌گزارى كردند و در آغاز مورد قبول و رضاى ايشان واقع گشت . اهالى شهر هيئتى به رياست قاضى و شيخ الاسلام به نزد مغولان فرستادند . مغولان از دروازهء نمازگاه ( ؟ ) « 3 » وارد شهر شدند و بىدرنگ به تخريب استحكامات پرداختند . مردم را حسب العادة از شهر بيرون راندند و شهر را غارت كردند . فقط قاضى و شيخ الاسلام و كسانى را كه در تحت حمايت ايشان بوده‌اند و گويا عدهء آنان به حدود 50000 مى - رسيده مستثنى ساختند . اين خبر بسيار جالب توجه است زيرا كه ثابت مىكند كه روحانيان سمرقند بر خلاف علماى بخارا در مقابل مغولان واكنشى نشان ندادند و هم از آغاز از احترامى كه پيروان كيش شمنى بطور كلى در مورد

--> ( 1 ) - در متن چاپ قزوينى ، I ، 92 ؛ ( 133 . Schefer , « Chrestomatie persane » , t . II , p ) « البار خان » . ( 2 ) - به گفتهء جوينى چنين است . به قول جوزجانى محاصره ده روز ديگر هم پس از خروج دوام داشته . شهر ، بنا به گفتهء وى ، روز دهم محرم ( 17 مارس ) مسخر گشت . ( 3 ) - يعنى دروازهء محل نماز عيد . حدس مىزنند كه اين دروازه در جانب شمال غربى شهر ، آنجائى كه وياتكين در سال 1905 به حفريات پرداخته ، قرار داشته است ( رجوع شود به : وياتكين ، « گزارش حفريات مربوط به محل نمازگاه » ص 12 و بعد . و همچنين ، بارتولد ، آبيارى ، ص 110 ) .