نيز قواعد دقيقى مقرر گشته بود . در دولتهاى مغولى شكار تنها تفريح و سر - گرمى نبوده بلكه منبعى براى تدارك و تهيهء آذوقه بشمار مىرفته است . و گذشته از اين براى لشكريان به منزلهء مانور بوده « 1 » . گاه نقض قواعد شكار موجب اجراى سياست اعدام در حق ناقض و مقصر مىگشته « 2 » . بعدها چنگيز خان ادارهء امور شكار را به فرزند ارشد خويش جوچى سپرد « 3 » . سازمان دادن ادارهء امور كشورى با دشواريهاى بيشترى همعنان بوده . مغولان چنگيز خان مسلما ، حتى در مقام قياس باهم قومان خويش ، مانند كرائيتيان و نايمانيان نيز ، سطح فرهنگ و تمدنشان بسيار نازل بوده . بدين سبب بمحض آنكه مغولستان متحد شده در تحت فرمان حكومت واحد درآمد ، حتى پيش از انقياد سرزمينهاى با فرهنگ ، لزوم و احتياج به اخذ برخى جوانب تمدن اقوام مطيع و متمدن پديد آمد . نخستين افراد و نمايندگان فرهنگ و تمدن در دربار چنگيز خان ( حتى پيش از سال 1203 ميلادى / 600 هجرى ) ، كه اطلاعاتى از ايشان در دست است ، بازرگانان مسلمان بوده‌اند « 4 » . دربارهء اينكه نفوذ ايشان در چنگيز خان تا چه حد بوده هيچ چيز نمىدانيم . باحتمالى در تنظيم سازمان كشيكچيان شركتى داشته‌اند . دفتردارى كتبى و تحرير و تنظيم نامه - هاى رسمى ، پس از انقياد نايمانيان ، در دولت چنگيز خان پديد آمده متداول

--> ( 1 ) - 406 - 404 . D . Ohsson , « Histoire bes Mongols » , t ; I , PP . ( 2 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 10 ؛ چاپ قزوينى ، I ، 20 : « و بسيار باشد نيز كه بكشند » . ( 3 ) - « متون » ص 104 ( جوينى ؛ همچنان در چاپ قزوينى ، I ، 29 ) . ( 4 ) - « متون » ، ص 159 ( معز الانساب ) ؛ بارتولد ، « تأسيس امپراطورى چنگيز خان » ، ص 112 .