[ قاسار يا قسر يا قاسر ] واجد حقوق شاهزادگان بوده‌اند ؛ و ديگران در زمرهء اشراف درآمدند « 1 » . اشراف لشكرى - همچنان‌كه در ميان تركان رسم بوده - به نام « ترخانان » موسوم بوده‌اند . بنا به گفتهء جوينى « 2 » امتيازات ترخانان به قرار زير بوده : از همهء مالياتها و خراج و عوارض معاف بودند ؛ هر غنيمتى كه در جنگ بدست مىآوردند يا شكارى كه مىكردند ملك طلق ايشان شمرده مى - شده « 3 » ؛ بدون اجازهء مخصوص در هر زمان مىتوانستند وارد كاخ شوند ؛ فقط پس از ارتكاب نه بزه « 4 » مورد تعقيب واقع مىشدند ( ضمنا در اينجا بزهى منظور نظر است كه جزايش مرگ باشد ) « 5 » . ترخانان به هنگام بزم در مقام محترمى جلوس مىكردند و هريك قدحى شراب دريافت مىداشتند « 6 » . هم چنان كه ديربازى پيش از چنگيز خان نيز در ميان اقوام صحرانشين مرسوم بوده ، در رأس لشكريان وى نيز اميران دهه و صده و هزاره و امير تومانان [ تمنان ، تومنان ] قرار داشتند ( امير تومان سركرده ده هزار تن بوده ) در عهد چنگيز خان سه امير تومن اصلى وجود داشته : يكى بنام « موخولى » كه در رأس طرف چپ ، شرقى ، بوده ( طرف جنوب در نظر مغولان از ديگر

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، ( متن ، 87 ) ، ترجمه ، 55 . ( 2 ) - « متون » ، ص 104 ( جوينى ؛ همچنان در چاپ قزوينى ، I ، 27 ) . ( 3 ) - « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 98 ، 124 . ( چاپ كوزين ، 140 ، 147 ) . ( 4 ) - همانجا ، ترجمهء كافاروف ، 115 ، 116 ، 120 ، 122 ، 124 . ( چاپ كوزين ، 159 ، 161 ، 164 ، 166 ، 167 ) . ( 5 ) - همانجا ، ترجمهء كافاروف ، 223 ، حاشيه . ( 6 ) - همانجا ، ترجمهء كافاروف ، 98 ، 123 ؛ ( چاپ كوزين ، 141 ، 167 )