واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

794

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

تاتاران ) موسوم مىگرديدند . تموچين نام مغولان را بر قوم خود نهاد و بدين وسيله خويشتن را جانشين خوتولاقاآن ( قوتله خان ) اعلام نمود و ادعا كرد كه با شخص اخير الذكر خويشى دارد و حال آنكه به ظن غالب اين ادعا بى اساس بوده است . بنا به افسانهء بهادران ( پهلوانان ) مغول ( كه به عنوان چينى « يوآن - چائو - بى - شى » يعنى « تاريخ نهان دودمان يوآن » معروف است ) ، تموچين در همان اوان ده شغل دربارى را ايجاد كرد . ضمنا بايد گفته شود كه در متن مغولى نام‌هاى مشاغل ، به استثناى شغل « چرنى » نقل نشده و فقط وظايف شاغلان مشاغل ياد شده است . اشخاص مزبور عبارت بودند از « 1 » : 1 - چهار نفر كه مىبايست « تير و كمان داشته باشند » ؛ بعدها اين مشاغل « خرچى » ( تيراندازان ) ناميده شدند . 2 - سه نفر « متصدى خوردنيها و نوشيدنى » ؛ متن مغولى ميان متصديان نوشيدنى بامدادى و نوشيدنى شام تفاوت قائل شده . بعدها اين شغل « بوكائول » « 2 » يا « بائورچى » ناميده شد .

--> ( 1 ) - افسانهء نهان ، 62 ؛ به توضيحات استاد برزين رجوع شود ( رشيد الدين ، چاپ برزين ، بخش XIII ؛ ترجمه 257 - 255 ، ( حواشى ) . اطلاعات مربوط به اصل مغولى را مديون عنايت استاد آ . او . ايوانوسكى مىباشم . ( 2 ) - در ميان نايمانان و برخى اقوام ديگر بجاى اصطلاح « بوكائول » كلمهء « كون‌سات » متداول بوده كه مغولان شرقى آن را « كونجات » تلفظ مىكردند ( رشيد الدين ، چاپ برزين متن ، بخش VII ، 234 ؛ ترجمه ، بخش V ، 176 ؛ بخش XIII ، متن ، 210 ؛ ترجمه 130 ) . ( بطورىكه پليو خاطرنشان كرده ( كه به بخش XV ، متن ، 210 ؛ ترجمه ، 140 ، نيز اشاره و استناد مىكند ) قرائت صحيح‌تر كلمه « كيسات » يا « كيچات » است . رجوع شود به : 27 - 25 . Notes sur le « Turkestan » , pp » . - Pelliot تحريريه ) .