و بر « پادشاه و پيشوائى كه ميان كفار سخت محترم بود « 1 » » پيروز گشت . چيزى از اين واقعه نگذشت كه از زير فرمان سنجر بدر رفت . بنا به گفتهء جوينى « 2 » آتسز به هنگام لشكركشى سنجر به غزنه [ ذو القعده سال 529 هجرى ] در ركاب وى بود و متوجه شد كه سلطان در تحت تأثير حسودان واقع شده نسبت به وى سرد گشته است . در پاييز سال 1138 ميلادى [ محرم سال 533 هجرى ] [ بر قصد او به خوارزم رفت ] . در سندى رسمى كه به دست ما رسيده « 3 » گفته شده است كه سنجر آتسز را مورد ملامت قرار داد كه بدون اجازهء خداوندگار خويش در جند و من غشلاق « خون مسلمانان ريخته » و ساكنان آن دو محل نگهبانان وفادار سرزمينهاى اسلامى بوده دائما با كفار مىجنگيده‌اند . آتسز در پاسخ اين سرزنشها علم طغيان برافراشت و كارمندان سلطان را به زندان افگند و اموال ايشان را ضبط و مصادره كرد و همهء طرق خوارزم را مسدود ساخت . در آن زمان سلطان در بلخ بوده . و از آنجا ( به گفتهء جوينى « 4 » در ماه محرم يعنى سپتامبر ) با لشكرى كثير به حركت در آمد . اردوگاه مستحكم آتسز در نزديكى هزارسپ كه قلعه‌اى نيرومند بود ، قرار داشت . اراضى اطراف اردوگاه را

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 37 ( انشاء ) . اين سند در ژويه سال 1133 ميلادى - 528 هجرى تحرير شده است ( همانجا ، ص 35 ) . ( 2 ) - نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 100 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 4 ؛ ميرخواند ، « تاريخ خوارزمشاهيان » ، چاپ دفرمرى ، 3 . ( 3 ) - « متون » ، ص 47 - 44 ( انشاء ) . ( 4 ) - نام او در هر دو نسخهء خطى جوينى « اتليغ » و در چاپ قزوينى « آتليغ » ذكر شده و در تأليف ميرخواند ( « تاريخ خوارزمشاهيان » ، چاپ دفرمرى ، 4 ) « ايلقتلغ » آمده .