واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

660

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

شمس الملك مانند پدرش به عدالت مشهور بود . وى كماكان زندگى صحرانشينى داشت و فقط در فصل زمستان خود و لشكريانش در اطراف بخارا بسر مىبردند و ضمنا سخت مراقب بود كه افراد لشكرى در خيمه‌هاى خويش زندگى كنند و مزاحم مردم نشوند . و پس از غروب آفتاب هيچ مرد لشكرى جرأت نداشت در حدود شهر باقى بماند « 1 » . قراخانيان از ايفاى وظايف سلاطين - به رغم شيوهء زندگى صحرانشينى خويش - يعنى « تزئين شهرها با ابنيهء مرتفع و زيبا و بناى رباطها بر جاده‌ها و غيره » ( رجوع شود به ماقبل ص 487 ) شانه خالى نمىكردند . مثلا حتى طمغاج خان ابراهيم در كوى گرجمين يا كرجمن سمرقند ( رجوع شود به ماقبل ص 20 - 218 ) قصرى زيبا بنا نهاد تا مانند برج فاروس كه از افتخارات اسكندر مقدونى است و طاق كسرى كه نام خسرو انوشروان را مخلد ساخته ، اخلاف را به ياد شكوه نام خان اندازد « 2 » . از ابنيهء شمس الملك « رباط ملك » كه در سال 471 هجرى نزديك قريهء خرجنگ ساخته شده بوده شهرت داشت . رباط ديگرى توسط شمس الملك در محل آق كتل بر جادهء سمرقند به خجند ساخته شد . اخبارى در دست است كه خان در آن محل مدفون گشته بوده « 3 » . ساختمان كاخ شمس‌آباد ( نزديك بخارا ) و بناى تازهء مسجد جامع بخارا ( رجوع

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 85 ( عوفى ) . ( 2 ) - همانجا ، ص 87 . الپ ارسلان معاصر وى نيز در احداث ابنيه همين انگيزه داشته ( بندارى ، چاپ هائوتسما ، 47 ) . ( 3 ) - « متون » ، ص 132 ( جمال قرشى ) ، 168 و 172 ( كتاب ملازاده ) . از « رباط ملك » در « عبد اللّه نامه » نيز ياد شده است ( حافظ تانيش ) ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ورقهاى b 220 - a 220 ) . بفاصلهء يك مرحله در شمال جيزك [ ديزك ] .