واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

596

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

كه طوغان خان مدتها پيش از تاريخى كه مورخان براى مرگ او ذكر مىكنند ، بخش شرقى تركستان را از دست داده بوده و فقط حاكم هفت‌آب و شايد هم امير و صاحب كل ماوراء النهر محسوب مىشده . برادر او محمد بن على در زمان حيات برادر ، بنا به گواهى سكه‌هاى موجود ، شاهزادهء مقطع ماوراء النهر بوده و تا طراز جزء قلمرو وى شمرده مىشده . وى پس از مرگ برادر ( به‌رغم گفته‌هاى مورخان ، شايد درگذشت وى در سال ( 406 هجرى ( 17 - 1016 ميلادى ) بوده ) لقب ارسلان خان را برخود گذارده تا سال 415 هجرى / 25 - 1024 ميلادى حكومت كرد « 1 » . در آن زمان و شايد هم در سالهاى آخر سلطنت ارسلان خان آشوبهائى برپا شد و على تگين از آن بهره گرفت . اين كه وى در واقع ، به گفتهء ابن اثير ، برادر ايلك نصر ( و بالنتيجه برادر طوغان خان و ارسلان خان ) بوده است يا نه - اظهارنظر در اين باره دشوار است . به‌رغم طول زمان حكومت على تگين هيچ سكه‌اى بنام او در دست نيست . به ظن قوى فلس‌هاى بىشمارى را كه مربوط به آن عهد مىباشند و نام ايلك و ارسلان ايلك و ارسلان تگين بر آنها نقش است بايد منسوب به على تگين دانست . در سكه‌ها نام على بن على به هيچ‌وجه ديده نمىشود . در سكه‌اى كه به سال 424 هجرى در كرمينه ضرب شده نامهاى على بن محمد ( در يك طرف سكه ) و على بن حسين ( در طرف ديگر سكه ) مشاهده مىگردد « 2 » . نام على بن حسين در سكه‌هاى دبوسيه كه در سال 425 هجرى ضرب

--> ( 1 ) - همانجا ، ص 245 - 226 . به گواهى برخى سكه‌ها نام ايلك - كه عتبى و ابن اثير برادر ارسلان خانش مىخوانند - ( به ماقبل ص 581 و 586 رجوع شود ) احمد بوده . ( 2 ) - . 727 . S ، « nzen ؟ ber die Mu ؟ u » ، Dorn