واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
561
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
خود بغراچق [ بغراجق ] روانهء بخارا ساخت . همين كافى بود كه دولت سامانى را با هرگونه گذشتى موافق سازد . وزير معزول و تسليم سبكتگين گشت . و به جاى وى ابو نصر احمد بن محمد بن ابو زيد كه طرفدار سبكتگين بود منصوب شد . بنا به تقاضاى سبكتگين ، ابو على و حاجب وى ايلمنگو نيز تسليم وى گشتند « 1 » . همه را در قلعهء گرديز محبوس كردند . سبكتگين با قراخانيان پيمان صلح منعقد كرد و دشت قطوان مرز ميان متصرفات سامانيان و قراخانيان شناخته شد . و بدينطريق سراسر حوضهء سيردريا در تحت حكومت قراخانيان باقى ماند . فائق بنا بدرخواست قراخانيان به ولايت سمرقند منصوب گرديد « 2 » . بديهى است كه سبكتگين فرمانرواى مطلق همهء نواحى واقع در جنوب
--> ( 1 ) - به گفتهء گرديزى ( نسخهء خطى كمبريج ، ورق a 110 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 57 ) ؛ نسخهء خطى اكسفورد در اينجا افتادگى دارد ) اين واقعه در شعبان 386 هجرى يعنى اوت يا سپتامبر 996 ميلادى وقوع يافت و اين با تاريخى كه قبلا دربارهء اسارت ابو على در خوارزم ذكر شده تناقض دارد ( رجوع شود به ماقبل ص 60 - 559 ) . باحتمال قوى عتبى اشتباها بجاى 385 هجرى 386 هجرى نوشته و اسارت ابو على در خوارزم 28 سپتامبر 995 ميلادى صورت گرفته بوده . طبق جداول ويوستنفلد روز اول رمضان 385 هجرى يكشنبه 29 سپتامبر 995 ميلادى بوده اگر جز اين باشد براى وقايع بعدى قبل از مرگ نوح مدت زمان قليلى باقى مىماند . گذشته از اين حتى در سال 386 هجرى شايعاتى در ميان مردم راجع به قتل ابو على رواج داشته ؛ رجوع شود به « متون » ، ص 60 ( سمعانى ؛ چاپ مارگوليوس ، ورق b 323 ، ذيل كلمهء « السيمجورى » ) . ( 2 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورقهاى 46 - 44 ؛ عتبى - منينى ، I ، 241 - 231 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 195 - 191 .