واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

553

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

به پادشاه خويش امتناع مىورزيد ولى در عين حال مناسبات او با بغراخان نيز به سردى گرائيده بود . بغراخان پس از استقرار در بخارا پيمان مربوط به تقسيم متصرفات سامانيان را شكست و به لحنى كه اميران خراسان به سپهسالاران خويش نامه مىنوشتند - به ابو على مطالبى مىنوشت « 1 » . بدين سبب سرانجام ابو على رضا داد كه با لشكريان خويش به نوح بپيوندد ولى خواست تا در عوض لقب « ولى امير المؤمنين » كه تا آن زمان مختص سامانيان بوده به وى داده شود « 2 » . نوح با اين شرط هم موافقت كرد . ولى اوضاع قبل از ورود ابو على نسبت به سامانيان مساعد شد و نوح توانست بدون يارى والى نافرمان خويش به بخارا باز گردد . بيمارى ( بواسير ) كه نتيجهء خوردن ميوه‌هاى بخارا و آب و هواى آنجا بوده « 3 » خان را مجبور به ترك بخارا كرد و وى نخست به سمرقند رفت و ابو على محمد بن عيسى دامغانى وزير سامانيان را با خود به آنجا برد « 4 » . عبد العزيز بن نوح فرزند نوح بن نصر را در بخارا

--> ( 1 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 33 ؛ عتبى - منينى ، I ، 177 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 162 . ( 2 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 33 ؛ عتبى - منينى ، I ، 174 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، . 16 . ( 3 ) - در اين باره در تأليف ثعالبى ( « يتيمه » ، چاپ بيروت ، I V ، 113 . 316 ) نقل از سخنان ابو الفتح احمد بن محمد بن يوسف كارمند ، كه سامانيان را ترك گفته به خدمت بغراخان درآمده بود و با دامغانى وزير رقابت مىكرده مطالبى ذكر شده . در ترجمهء باربيه دمينار ( I I I ، 341 ) نام اين كارمند ابو الفضل آمده . ( 4 ) - دربارهء وى رجوع شود به گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 133 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق a 107 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 52 ) ) . وزير در اول رجب 382 هجرى / 2 سپتامبر 992 ميلادى در سمرقند درگذشت .