بود كه از سامانيان مستمرى دريافت مىداشته . وى به ثعالبى صريحا گفته بود كه به زودى در رأس عدهء كثيرى از هواخواهان خراسانى خود به بغداد حمله كرده تخت خلافت را اشغال خواهد كرد « 1 » . اطلاعات ما دربارهء نظر و روش توده‌هاى مردم به اين مبارزه - مبارزه‌اى كه ميان دودمان قديمى و فاتحان جريان داشته - اندك است . به گفتهء عتبى « 2 » مردم بخارا به هنگام عقب‌نشينى تركان در تعقيب ايشان شركت جستند و باز - گشت نوح را با شادمانى پذيره گشتند . ولى در اين‌كه عليه بغراخان - به هنگام حركت او از اسفيجاب به سمرقند و بخارا و اشغال پايتخت سامانيان توسط وى - پايدارئى ابراز شده باشد چيزى گفته نشده . به احتمال اقوى ، مردم كه بيش از همه از اغتشاشات دائمى در رنج بودند در برابر تبديل دودمان زمامدار بىاعتنا بوده‌اند . سامانيان حتى از زمان نوح بن نصر ناگزير از افزودن مالياتها شدند . در « تاريخ بيهق » خبر جالب‌توجهى دربارهء مالياتى نقل شده كه به نظر ما منصفانه و به حق مىآيد ولى در آن زمان نارضائى عظيم مردم را برانگيخته بوده - و اين ماليات بر ارث بوده . در اواخر حكومت سامانيان مقرر شد كه پس از مرگ كارمند ديوان بخشى از اموال وى از آن خزانه شود . بعد قاعده‌اى متداول گشت كه پس از مرگ هريك از افراد عامه كه پسرى از او باقى نمانده باشد ، حتى در صورت وجود وراث ديگر هم ، قسمتى از دارائى او به سود خزانه ضبط شود و اين رسم لااقل در بيهق مرعى و مجرى مىگشته . و سرانجام اين قاعده به اموال كسانى كه وراث مستقيم درجهء اول داشتند نيز

--> ( 1 ) - ثعالبى ، « يتيمه » ، مستخرجات به ترجمهء باربيه دمينار ، I I I ، 339 - 333 . ( 2 ) - نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 33 ؛ عتبى - منينى ، I ، 176 ؛ نرشخى چاپ شفر ، 161 .